Hiện Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng.
Theo đó, Bộ Nội vụ đề xuất điều chỉnh mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng đối với 10 nhóm đối tượng từ ngày 1/7/2026. Cụ thể như sau:
Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng. Theo đó, cùng thời điểm lương cơ sở tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng mỗi tháng, Bộ Nội vụ đề xuất 2 phương án tăng lương hưu, trợ cấp từ ngày 1/7.
Căn cứ Điều 67 Luật BHXH số 41/2025/QH15, lương hưu được điều chỉnh dựa trên mức tăng chỉ số giá tiêu dùng, phù hợp với khả năng ngân sách và quỹ BHXH. Luật cũng nhấn mạnh việc phải điều chỉnh thỏa đáng cho người có mức lương hưu thấp và người nghỉ trước năm 1995.
Dựa trên dự báo về chỉ số giá tiêu dùng và mục tiêu nâng cao mức sống năm 2026, cấp có thẩm quyền đã phê duyệt mức điều chỉnh chung là 8%. Tuy nhiên, việc chỉ áp dụng một mức tăng chung 8% bộc lộ nhiều hạn chế:
Chưa thể chế hóa được quan điểm "thay đổi cách thức điều chỉnh lương hưu theo hướng chia sẻ" (Nghị quyết số 28-NQ/TW).
Làm gia tăng chênh lệch giá trị tuyệt đối giữa người có lương hưu thấp và cao, đặc biệt là nhóm hưởng từ năm 1995 trở đi.
Chưa đáp ứng được nguyện vọng của đa số người hưởng lương hưu, cũng như kiến nghị của cử tri về việc kết hợp tăng theo số tiền tuyệt đối.
Ảnh minh họa.
Giải pháp kết hợp: Tăng 4,5% và thêm 200.000 đồng/tháng
Để khắc phục tình trạng trên, Bộ Nội vụ đề xuất phương án kết hợp giữa số tương đối (tỉ lệ %) và số tuyệt đối:
Thực hiện điều chỉnh tăng 4,5% kết hợp cộng thêm 200.000 đồng/tháng trên mức lương hưu, trợ cấp hiện hưởng.
| Tiêu chí so sánh | Phương án 1: Điều chỉnh chung 8% | Phương án 2: Tăng 4,5% + 200.000đ |
|---|---|---|
| Bản chất điều chỉnh | Tăng theo số tương đối (Tỉ lệ phần trăm). | Kết hợp số tương đối (%) và số tiền tuyệt đối. |
| Ưu điểm | Dễ tính toán, áp dụng đồng loạt. | Đảm bảo trượt giá (nhờ mức 4,5%) và mang tính chia sẻ rủi ro cao. |
| Hạn chế | Không khắc phục được bất cập hiện tại; đi ngược lại tinh thần chia sẻ của Nghị quyết 28. | Cần thời gian để phổ biến cách tính mới cho người dân hiểu rõ. |
| Mức độ chênh lệch giàu - nghèo | Gia tăng chênh lệch giá trị tuyệt đối giữa người có lương hưu thấp và cao. | Giảm bớt khoảng cách thu nhập, hỗ trợ thiết thực cho người có lương hưu thấp. |
| Đối tượng hưởng lợi nhất | Người đang có mức lương hưu rất cao. | Nhóm người có lương hưu thấp (đặc biệt là nhóm hưởng từ 3 - dưới 10 triệu đồng/tháng). |
| Mức độ đáp ứng nguyện vọng cử tri | Chưa đáp ứng được mong mỏi của đa số người nghỉ hưu. | Thỏa mãn kiến nghị của cử tri, đại biểu Quốc hội và người nghỉ hưu trước 1995. |
Đặc biệt đối với những người có mức lương hưu thấp sẽ nhận được tỉ lệ tăng thực tế cao hơn, thể hiện tinh thần chia sẻ rủi ro. Đồng thời, mức tăng 4,5% vẫn đảm bảo giá trị khoản lương hưu không bị suy giảm trước yếu tố lạm phát.
Sự cần thiết của việc thay đổi cách tính tăng lương hưu được minh chứng rõ nét qua số liệu thống kê từ cơ quan BHXH:
Hiện có hơn 2,4 triệu người (chiếm gần 80%) đang hưởng mức lương hưu và trợ cấp từ 3 triệu đến dưới 10 triệu đồng/tháng. Chi tiết mức bình quân như sau:
Nguồn Ngân sách nhà nước chi trả: Mức lương hưu bình quân là 5,7 triệu đồng/tháng; trợ cấp mất sức lao động là 3,3 triệu đồng/tháng; trợ cấp hằng tháng từ 2,2 - 2,5 triệu đồng/tháng.
Nguồn Quỹ BHXH chi trả: Mức lương hưu bình quân cao hơn, đạt 6,7 triệu đồng/tháng; trong khi cán bộ xã, phường chỉ đạt mức bình quân 2,7 triệu đồng/tháng.
Chính sự chênh lệch này là cơ sở vững chắc để Bộ Nội vụ đề xuất phương án điều chỉnh lương hưu mới, hướng tới sự công bằng và an sinh xã hội bền vững trong năm 2026.
Từ 1/7, đối tượng nào được điều chỉnh tăng lương hưu, trợ cấp cao hơn mức chung?Đặc biệt, riêng đối với người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng trước ngày 1/1/1995, dự thảo đề xuất sau khi điều chỉnh theo các phương án trên mà có mức hưởng thấp hơn 3,8 triệu đồng/tháng thì sẽ được tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng dưới 3,5 triệu đồng/người/tháng; tăng lên bằng 3,8 triệu đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng từ 3,5 triệu đồng/người/tháng đến dưới 3,8 triệu đồng/người/tháng.
Như vậy, nếu dự thảo nghị định được thông qua, người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức lương hưu thấp sẽ được điều chỉnh mức hưởng 2 lần. Kinh phí dự kiến thực hiện điều chỉnh cho đối tượng này khi thực hiện 2 phương án ước khoảng 200-300 tỷ đồng.
Trong lần điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH gần đây nhất (từ tháng 7/2024), ngoài mức tăng thêm 15% trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH, người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng trước ngày 1/1/1995 cũng đã được điều chỉnh tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng dưới 3,2 triệu đồng/người/tháng; tăng lên bằng 3,5 triệu đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng từ 3,2 triệu đồng/người/tháng đến dưới 3,5 triệu đồng/người/tháng.
Theo Bộ Nội vụ, việc thực hiện điều chỉnh tăng thêm đối với những người nghỉ hưu trước năm 1995 đã giúp thu hẹp khoảng cách chênh lệch giữa những người hưởng qua các năm.
Từ năm 2016 đến nay, cả nước có 7 lần điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội. Từ mức lương hưu thấp nhất 1,75 triệu đồng năm 2016, tới 1/7 năm nay, mức lương thấp nhất sẽ lên mốc 3,8 triệu.
Trúc Chi (t/h)
