Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 116/2026/TT-BCA hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật Cư trú, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 vừa qua. Một trong những điểm đáng chú ý của văn bản này là quy định rõ thẩm quyền của Công an cấp xã trong việc tiến hành các đợt kiểm tra cư trú đột xuất nhằm mục tiêu đấu tranh phòng, chống tội phạm và giữ gìn an ninh, trật tự địa bàn.
Các địa điểm Công an cấp xã được quyền kiểm tra đột xuất
Tại Điều 25 và Điều 26 của Thông tư 116/2026/TT-BCA, việc kiểm tra tình hình cư trú được xác định là trách nhiệm thường xuyên của lực lượng Công an cấp xã, thực hiện dưới hai hình thức: định kỳ hoặc đột xuất khi có yêu cầu nghiệp vụ.
Khi tiến hành công tác, Công an xã có quyền kiểm tra việc chấp hành pháp luật về cư trú đối với các công dân, hộ gia đình và mọi cơ quan, tổ chức liên quan. Những khu vực, địa điểm thuộc diện kiểm tra bao gồm:
Đáng chú ý, khi thực hiện nhiệm vụ này, cơ quan quản lý được quyền huy động thêm lực lượng quần chúng làm công tác bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, hoặc lực lượng bảo vệ của các cơ quan, doanh nghiệp cùng phối hợp tham gia. Đối với các đợt kiểm tra do cơ quan cấp trên thực hiện, đơn vị chủ trì có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan đăng ký cư trú cấp dưới.
Nội dung thanh tra khi kiểm tra cư trú
Quá trình kiểm tra cư trú không đơn thuần là rà soát số lượng người có mặt, mà bao gồm các nội dung chuyên sâu được quy định tại Khoản 3 Điều 26:
Kiểm tra toàn bộ công tác triển khai, tổ chức đăng ký và quản lý cư trú tại địa bàn.
Rà soát hoạt động thu thập, cập nhật và khai thác dữ liệu cư trú trên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về cư trú.
Đánh giá việc thực hiện các quyền và trách nhiệm pháp lý của công dân, hộ gia đình cùng các cơ quan, đoàn thể.
Xem xét các nội dung nghiệp vụ khác theo quy định của pháp luật hiện hành.
Đa dạng kênh tiếp nhận phản ánh và cơ chế bảo mật cho người dân
Bên cạnh công tác tuần tra, Điều 4 Thông tư 116/2026/TT-BCA cũng quy định quy trình tiếp nhận, giải quyết các kiến nghị, phản ánh về cư trú từ phía người dân và tổ chức. Các thông tin phản ánh sẽ được cơ quan quản lý tiếp nhận linh hoạt qua nhiều kênh thông tin công nghệ và truyền thống:
Gặp mặt và làm việc trực tiếp tại trụ sở cơ quan đăng ký cư trú.
Qua hệ thống điện thoại hotline, đường dây nóng công khai của đơn vị.
Qua hòm thư góp ý vật lý hoặc hộp thư điện tử (email) chính thức được niêm yết công khai.
Qua Cổng thông tin điện tử của Chính phủ, Cổng thông tin điện tử Bộ Công an hoặc trang tin điện tử của Công an các địa phương.
Qua ứng dụng định danh quốc gia VNeID hoặc các phương tiện thông tin đại chúng.
Để bảo đảm tính xác thực, khi người dân cung cấp thông tin trực tiếp hoặc qua điện thoại, cơ quan chức năng sẽ yêu cầu khai báo đầy đủ họ tên khai sinh, địa chỉ và số điện thoại liên lạc để phục vụ công tác gửi văn bản trả lời kết quả xử lý sau này. Cơ quan công an có trách nhiệm lập sổ ghi chép chi tiết về thời gian, địa điểm và nội dung sự việc.
Đặc biệt, nhằm bảo vệ an toàn cho người cung cấp tin, thông tin phản ánh của công dân, hộ gia đình sẽ được cơ quan đăng ký cư trú giữ bí mật tuyệt đối trong trường hợp người báo tin có yêu cầu bảo mật.
