Tại Đại hội đại biểu Hội Sân khấu TPHCM lần I, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra ở Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang (phường Bến Thành, TPHCM), sự xuất hiện của NSND Kim Cương làm giới văn nghệ sĩ vỡ òa.
Bà vẫn khỏe mạnh, minh mẫn, gặp ai cũng tay bắt mặt mừng, vừa ôn chuyện xưa vừa động viên, khích lệ nghệ sĩ các thế hệ sau phấn đấu làm nghề.
Hội Sân khấu TPHCM cho biết tại Đại hội, NSND Kim Cương là đại biểu lớn tuổi nhất; còn đại biểu nhỏ tuổi nhất là nghệ sĩ Lệ Trinh, sinh năm 1996.
NSND Kim Cương tại Đại hội. Ảnh: Tư liệu
Tuổi 89 vẫn nặng lòng với đời, với nghề
Suốt thời gian qua, NSND Kim Cương vẫn đồng hành cùng các hoạt động của Hội Sân khấu TPHCM.
Hội có nhiều chương trình lớn, luôn mời bà góp ý, tư vấn. Nữ nghệ sĩ cũng thường kêu gọi các nguồn lực xã hội để giúp sức cho những việc làm ý nghĩa của Hội.
Ngoài ra, NSND Kim Cương còn đang phối hợp cùng Hội và Sở Văn hóa – Thể thao TPHCM thực hiện công trình sách Kỳ nữ Kim Cương với thoại kịch miền Nam.
Công trình cũng là dịp giới sân khấu miền Nam nhìn lại cuộc đời, sự nghiệp lừng lẫy của nữ nghệ sĩ được mệnh danh "Kỳ nữ".
Các nhà nghiên cứu, tác giả, đạo diễn và nghệ sĩ nhận định NSND Kim Cương là hiện tượng văn hóa đặc biệt của sân khấu miền Nam nói riêng và sân khấu Việt Nam nói chung.
NSND Kim Cương đón tuổi 89 cùng đồng nghiệp tại nhà riêng hồi tháng 1. Ảnh: Đạo diễn Thanh Hiệp
Hơn 70 năm hoạt động nghệ thuật, bà hiện diện trong nhiều vai trò như: diễn viên, tác giả, đạo diễn, người tổ chức sân khấu và người hoạt động xã hội.
Theo các chuyên gia, việc nghiên cứu NSND Kim Cương cần vượt khỏi phạm vi sự nghiệp cá nhân để đặt vào dòng chảy lớn hơn là lịch sử kịch nói miền Nam, quá trình tiếp biến giữa cải lương và kịch nói, sự hình thành phong cách diễn xuất Nam Bộ và vai trò của sân khấu đại chúng.
Ngoài phương diện nghề nghiệp, NSND Kim Cương còn được xem là "biểu tượng đạo đức của sân khấu Việt Nam". Hình ảnh của bà trong công chúng không chỉ gắn với vai diễn mà còn gắn với lòng nhân ái, trách nhiệm xã hội và sự bền bỉ với nghề.
Đến nay, NSND Kim Cương vẫn đau đáu về 2 chương trình bà xem như tâm nguyện cuối đời còn theo đuổi là Nghệ sĩ tri âm - chương trình đã duy trì suốt 10 năm với hoạt động chính là trao quà Tết cho nghệ sĩ lão thành, công nhân sân khấu khó khăn và chương trình học bổng mang tên mẹ bà - NSND Bảy Nam nhằm trao học bổng cho con em nghệ sĩ nghèo hiếu học.
NSND Kim Cương trong vở "Lá sầu riêng":
Tuổi 89, bà tự nhận "sức khỏe không tốt, trái tim lại không ngủ yên (NSND Kim Cương mắc chứng rung nhĩ hay rối loạn nhịp tim bẩm sinh - PV)" nhưng chưa bao giờ thôi nghĩ đến hoạt động thiện nguyện.
Bà quan niệm giúp người là "hành trình không có điểm kết thúc", vực dậy một người trong khốn khó, mang lại họ niềm tin vào nghề và cuộc sống cũng là một cách "sáng tác những kịch bản mới", chỉ là không phải trên trang giấy hay sân khấu mà ngay chính đời thực.
Sống viên mãn bên con cháu
NSND Kim Cương sống tại ngôi nhà này khoảng 60 năm. Ảnh: Loan Lê
Ngôi nhà 2 tầng là nơi "Kỳ nữ" sống trên dưới 60 năm, mang đậm dấu ấn của nữ chủ nhân ở phong cách cổ điển và chất thiền tràn ngập không gian sống.
Đặc biệt, Kim Cương có một bộ sưu tập tượng Phật được lưu giữ suốt quá trình làm nghề và lưu diễn nhiều nơi. Những pho tượng nhỏ nhưng chứa đựng ký ức về những chuyến đi, những cuộc gặp và cả triết lý sống mà bà theo đuổi suốt đời.
Lầu 2, bà sắp đặt một gian thờ Phật và một góc tưởng nhớ tổ tiên còn sân thượng là nơi trồng hoa, cây cảnh.
Tết 2019, vợ chồng Gia Vinh - con trai NSND Kim Cương sửa lại phòng khách và tiến hành lắp đặt thang máy vì thấy mẹ chân yếu, đi lại khó khăn.
Dù Kim Cương chưa bao giờ nói về tài sản nhưng xét vị trí "đắc địa" và diện tích rộng, chuyên gia ước đoán giá trị ngôi nhà vào hàng chục tỷ đồng.
Đời thường, Kim Cương sống giản dị, dành thời gian tụng kinh, niệm phật. Bà hay nói vui "tên Kim Cương nhưng chẳng có viên kim cương nào". Dù tuổi cao, sức khỏe không như xưa, bà vẫn thích gặp gỡ người quen, thích các cuộc trò chuyện, những lời hỏi thăm.
Khi khách đến nhà, Kim Cương thường cùng người giúp việc nấu các món ngon dân dã thết đãi. Bà thích ăn khô cá chiên, rau luộc, kho quẹt...
Nhìn lại cuộc đời dài, NSND Kim Cương nói: "Tôi có mấy bệnh vặt như thể Trời Phật nhắc rằng rồi ai cũng phải đi đến đoạn cuối. Điều quan trọng là tôi đã sống vuông tròn đến cuối đời: hiếu với mẹ; đóng góp cho nghề chút đỉnh; để lại vài vai, vài tuồng… âu cũng đủ với một người phụ nữ".
Mi Lê
