Luật Đô thị đặc biệt cần trở thành "đòn bẩy thể chế" cho Tp.HCM
Trong bối cảnh Tp.HCM bước vào giai đoạn mở rộng không gian phát triển với kỳ vọng trở thành một "siêu đô thị" mới của khu vực, nhiều chuyên gia cho rằng thành phố đang đứng trước cơ hội lớn để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, phát triển hạ tầng, đô thị và đổi mới sáng tạo.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đó, Tp.HCM cần một cơ chế đủ mạnh nhằm khơi thông các nguồn lực đang bị "níu chân" bởi thủ tục và các điểm nghẽn thể chế kéo dài nhiều năm.
Trao đổi với Người Đưa Tin về Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt Tp.HCM, ông Nguyễn Thế Duy, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex cho hay; Luật mới không nên chỉ dừng ở việc phân cấp quản lý hành chính mà cần trở thành công cụ mở khóa nguồn lực phát triển cho thành phố.
Ông Nguyễn Thế Duy, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex.
Theo ông Duy, Tp.HCM hiện hội tụ nhiều tiềm năng về đất đai, hạ tầng, công nghiệp, logistics, tài chính, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
"Luật Đô thị đặc biệt cần cho phép Tp.HCM linh hoạt hơn trong điều chỉnh quy hoạch cục bộ, rút ngắn thủ tục với các dự án phù hợp quy hoạch tổng thể và có cơ chế bảo lưu giá đất hợp lý. Khi các nút thắt thể chế được tháo gỡ, hạ tầng sẽ được triển khai nhanh hơn, dự án được đưa vào vận hành sớm hơn và người dân cũng hưởng lợi nhanh hơn" ông Duy chia sẻ.
Nhấn mạnh về vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong phát triển đô thị. Ông Nguyễn Thế Duy cho rằng, các doanh nghiệp nhà nước không chỉ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường mà còn có thể trở thành những "cánh tay đầu tư" chiến lược trong các lĩnh vực như hạ tầng, khu công nghiệp, logistics, năng lượng, nhà ở xã hội và đổi mới sáng tạo.
"Doanh nghiệp nhà nước cần được trao quyền tự chủ lớn hơn trong đầu tư và huy động vốn, nhưng đi kèm phải là cơ chế hậu kiểm minh bạch và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Nếu làm tốt, đây sẽ là lực lượng dẫn dắt trong nhiều lĩnh vực mà khu vực tư nhân khó tham gia ngay", ông Duy cho biết.
Bên cạnh câu chuyện thể chế, ông Nguyễn Thế Duy cũng đề cập đến định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD – phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng.
TOD, mô hình phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm đang được hướng tới nhiều hơn.
Theo ông, TOD không nên chỉ được hiểu là phát triển quanh các ga metro mà cần mở rộng ra toàn bộ hệ thống giao thông công cộng, đường sắt, logistics, cảng biển và các hành lang công nghiệp – đô thị – dịch vụ.
"Nếu triển khai tốt TOD, Tp.HCM không chỉ có thêm nguồn lực đầu tư hạ tầng mà còn có cơ hội tái thiết đô thị, giảm ùn tắc, cải thiện môi trường sống và hình thành các khu đô thị xanh, hiện đại hơn", ông Duy chia sẻ.
Trong quá trình tái thiết đô thị, theo ông Nguyễn Thế Duy, điều quan trọng là phải hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Muốn tạo đồng thuận xã hội thì người dân phải thực sự thấy mình được hưởng lợi từ quá trình chỉnh trang và phát triển đô thị.
"Khi người dân được sống trong điều kiện tốt hơn, ổn định hơn thì quá trình giải phóng mặt bằng sẽ thuận lợi hơn rất nhiều, từ đó giúp dự án triển khai nhanh hơn và giảm áp lực cho ngân sách", ông Duy nói.
Phát triển đô thị, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội
Một trong những nội dung được quan tâm nhiều hiện nay là phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho người lao động. Ở vai trò Đại biểu Quốc hội, và là Tập đoàn phát triển hàng nghìn căn nhà ở xã hội (NOXH), ông Nguyễn Thế Duy nhận định, nhu cầu của phân khúc này rất lớn nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn e ngại tham gia do thủ tục kéo dài, quỹ đất hạn chế và hiệu quả đầu tư chưa đủ hấp dẫn.
"Muốn doanh nghiệp tham gia mạnh hơn thì trước tiên phải giảm được thời gian và chi phí triển khai dự án. Tp.HCM cần có cơ chế đặc thù về phê duyệt nhanh, ưu đãi tín dụng, tiền sử dụng đất và cho phép doanh nghiệp chủ động hơn trong việc phát triển các khu nhà ở gắn với hạ tầng đồng bộ", ông Duy đề xuất.
Ông Nguyễn Thế Duy (trái) nhận định, nhu cầu của phân khúc nhà ở xã hội là rất lớn và cần tập trung đẩy mạnh xây dựng.
Theo Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Becamex, khi bài toán hiệu quả đầu tư được cải thiện, dòng vốn xã hội sẽ tham gia mạnh hơn vào lĩnh vực nhà ở xã hội, qua đó giúp giải quyết nhu cầu an cư cho người lao động và người thu nhập thấp.
Đặc biệt, ông Nguyễn Thế Duy cho rằng nhà ở xã hội không nên phát triển theo tư duy "xây riêng lẻ" mà phải tích hợp vào chiến lược phát triển đô thị tổng thể của thành phố. Các khu nhà ở cho người lao động cần được quy hoạch gắn với metro, giao thông công cộng, khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ và các tiện ích xã hội như trường học, y tế, không gian xanh.
Nhà ở xã hội dược phát triển tại Tp.HCM.
"Khi người lao động có thể sống gần nơi làm việc, di chuyển thuận tiện và tiếp cận đầy đủ các dịch vụ thiết yếu thì đó mới là mô hình đô thị bền vững. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp Tp.HCM nâng cao chất lượng sống và giữ chân nguồn nhân lực trong dài hạn", ông Duy nhấn mạnh.
Ngoài các giải pháp về hạ tầng và đô thị, ông Nguyễn Thế Duy cũng đề xuất mô hình STI Pilot Zone – khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo về khoa học, công nghệ và giáo dục quốc tế tại Tp.HCM.
Theo ông, đây có thể trở thành một "phòng thí nghiệm thể chế" để thử nghiệm các chính sách mới về khoa học công nghệ, dữ liệu, R&D, giáo dục quốc tế và thu hút nhân tài toàn cầu.
"Tôi cho rằng STI Pilot Zone có thể trở thành một động lực phát triển hoàn toàn mới cho Tp.HCM. Đây không chỉ là nơi thử nghiệm chính sách về khoa học – công nghệ mà còn là không gian thu hút các đại học quốc tế, trung tâm R&D, doanh nghiệp công nghệ cao và đội ngũ chuyên gia toàn cầu", ông Duy chia sẻ.
Theo ông, khi hình thành được hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đủ mạnh, Tp.HCM sẽ có thêm nhiều việc làm chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước trở thành trung tâm công nghệ, tài chính và đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á.
"Tất cả các đề xuất cuối cùng đều hướng đến mục tiêu phục vụ người dân tốt hơn, tạo thêm cơ hội việc làm, nâng cao chất lượng sống và xây dựng một Tp.HCM phát triển hiện đại, xanh, sáng tạo và bền vững hơn trong tương lai", ông Nguyễn Thế Duy nhấn mạnh.
Phùng Sơn
