Chỉ đạo được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, đưa ra tại Hội nghị sơ kết công tác người cao tuổi 7 tháng đầu năm 2026, diễn ra ngày 17/8.
Một trong những nhiệm vụ được Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý là chuyển đổi số phải đi cùng khả năng tiếp cận và an toàn của người cao tuổi. Bộ Khoa học và Công nghệ được giao hỗ trợ người cao tuổi chuyển đổi số, trước hết thông qua phong trào “bình dân học vụ số”, từng bước nâng cao năng lực số để người cao tuổi có thể tham gia, thích ứng và tiếp tục đóng góp trong môi trường mới.
Song song với phổ cập kỹ năng, Phó Thủ tướng yêu cầu quan tâm bảo vệ người cao tuổi trên không gian mạng. Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với Hội Người cao tuổi Việt Nam và các đơn vị liên quan đẩy nhanh xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về người cao tuổi, kết nối với các nền tảng số và dữ liệu chuyên ngành, đặc biệt là y tế.
Thực tế, người cao tuổi đã tham gia ngày càng sâu vào các dịch vụ số. Hiện 100% cơ sở khám chữa bệnh đã triển khai khám chữa bệnh bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân gắn chip hoặc tài khoản định danh điện tử VNeID, VssID.
Những kiểu lừa đảo người cao tuổi cần đặc biệt chú ý
Theo website Bộ Công an, tháng 6/2026, một phụ nữ sinh năm 1954 tại xã Chợ Rã, Thái Nguyên nhận cuộc gọi của người tự xưng là cán bộ công an, thông báo con trai bà gây tai nạn giao thông và cần chuyển tiền gấp. Công an địa phương đã kịp thời phát hiện và ngăn chặn. Từ vụ việc, cơ quan chức năng cảnh báo người cao tuổi, người ở vùng sâu, vùng xa và người hạn chế khả năng cập nhật thông tin là những nhóm dễ trở thành mục tiêu của thủ đoạn này.
Công an xã Chợ Rã kịp thời bảo vệ người cao tuổi bị lừa đảo. Ảnh: website Bocongan.
Trước đó, một vụ án khác được điều tra cho thấy thủ đoạn khác nhắm trực tiếp vào nhu cầu sức khỏe của người già. Một đường dây lập nhiều công ty, cho nhân viên tiếp cận khoảng 7.000 người cao tuổi, giả danh người chăm sóc y tế, tặng sản phẩm rồi dẫn dụ mua hàng. Thiệt hại được xác định khoảng 39 tỷ đồng. Nhiều nạn nhân có thu nhập thấp, sống bằng lương hưu, tiền tiết kiệm hoặc hỗ trợ của gia đình.
Các vụ việc cho thấy một số “điểm yếu” thường bị tội phạm khai thác: lo lắng khi nghe tin con cháu gặp nạn; tin người tự xưng công an, cán bộ nhà nước; nhu cầu chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe; và hạn chế trong kiểm chứng thông tin trên môi trường số.
Vì vậy, “bình dân học vụ số” với người cao tuổi không chỉ là biết sử dụng smartphone hay dịch vụ công trực tuyến. Nhận diện cuộc gọi giả mạo, không cung cấp thông tin cá nhân, biết kiểm chứng thông tin và không vội chuyển tiền theo yêu cầu của người lạ cũng là những kỹ năng số thiết yếu.
Một số "điểm yếu" của người cao tuổi dễ bị tội phạm lừa đảo lợi dụng. Infographic tạo bởi AI.
Hệ thống an sinh chăm lo cho gần 16,5 triệu người cao tuổi
Tạp chí Ngày mới Online, cơ quan của Hội Người cao tuổi, cho biết Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người cao tuổi, gồm hơn 7 triệu nam, chiếm 42,78%, và hơn 9,4 triệu nữ, chiếm 57,22%.
Hệ thống an sinh hiện có hơn 3,53 triệu người cao tuổi hưởng bảo hiểm xã hội hằng tháng, trong đó khoảng 2,35 triệu người hưởng lương hưu và 530.000 người từ 60 tuổi trở lên hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng. Ngoài ra, hơn 1,2 triệu người cao tuổi hưởng trợ cấp ưu đãi người có công và gần 2,5 triệu người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Về y tế, gần 15,7 triệu người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế. Khoảng 80% đã được lập hồ sơ quản lý, theo dõi sức khỏe ban đầu và hơn 69% được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm.
Mạng lưới khám chữa bệnh hiện có 7 bệnh viện chuyên khoa lão và khoảng 155 bệnh viện tuyến Trung ương, tuyến tỉnh có khoa lão khoa. Cả nước cũng duy trì gần 80.000 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, thu hút hơn 3 triệu người cao tuổi; cùng hơn 9.000 câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau.
Tuy nhiên, tốc độ già hóa dân số nhanh đang gây sức ép lên hệ thống y tế, an sinh, thị trường lao động và dịch vụ chăm sóc. Cơ sở trợ giúp và chăm sóc người cao tuổi vẫn chưa đáp ứng nhu cầu, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa; nguồn lực xã hội hóa còn hạn chế.
Phó Thủ tướng cho rằng cần chuyển mạnh cách nhìn từ việc chủ yếu coi người cao tuổi là đối tượng cần chăm sóc sang nhìn nhận người cao tuổi là nguồn lực, động lực cho phát triển bền vững.
Cùng với hoàn thiện chính sách an sinh, chăm sóc dài hạn và phát triển hệ sinh thái “kinh tế bạc”, việc đưa người cao tuổi vào “bình dân học vụ số” vì thế mang hai ý nghĩa: giúp hàng triệu người thích ứng với xã hội số, đồng thời trang bị thêm “lá chắn” trước những thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi.
