Cuộc đua "giành" nhân tài chiến lược - Bài 2: Khi doanh nghiệp "săn lùng" kỹ sư thực chiến

Thiếu hụt 3 kỹ năng then chốt

Nhìn nhận về chất lượng nguồn nhân lực AI, khoa học dữ liệu và bán dẫn tại Việt Nam hiện nay, trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Ngọc Hân - Tổng giám đốc Thủ Đô Multimedia cho biết, đối với mảng AI và Khoa học dữ liệu các báo cáo thị trường lao động công nghệ gần đây đều chỉ ra một nghịch lý: Nhu cầu tuyển dụng nhân sự AI luôn duy trì mức tăng trưởng nóng, nhưng tỉ lệ đáp ứng thực tế thường chỉ dao động ở mức 10 - 20%. 

Điểm mạnh không thể phủ nhận là sinh viên Việt Nam có nền tảng toán học xuất sắc, nắm bắt rất nhanh các thuật toán học máy hay các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) nguồn mở.

Tuy nhiên, "điểm lõm" của đồ thị nhân lực nằm ở sự thiếu hụt nghiêm trọng cấp độ chuyên gia. Thị trường đang dồi dào nhân sự biết chạy các mô hình có sẵn, nhưng lại rất khan hiếm kỹ sư đủ năng lực thiết kế hệ thống xử lý dữ liệu lớn (Big Data) theo thời gian thực, hay tối ưu hóa thuật toán để giải quyết bài toán thương mại với chi phí hạ tầng thấp nhất. Khoảng cách từ một mô hình trong phòng thí nghiệm đến một sản phẩm thực tế vẫn còn rất xa.

"Điểm lõm" của đồ thị nhân lực nằm ở sự thiếu hụt nghiêm trọng cấp độ chuyên gia.

Còn đối với lĩnh vực bán dẫn, theo ông Hân, nhiều thống kê cho thấy Việt Nam hiện có khoảng 5.000 kỹ sư thiết kế vi mạch, trong khi mục tiêu đến năm 2030 cần tới 50.000 nhân sự. Khó khăn lớn nhất không nằm ở tố chất con người mà ở hạ tầng đào tạo.

Phần lớn nhân sự hiện nay được chuyển đổi từ ngành Điện tử - Viễn thông hoặc tự động hóa. Các bạn rất vững lý thuyết, nhưng lại thiếu trầm trọng số giờ cọ xát "thực chiến" do các trường đại học chưa có đủ hệ thống phòng Lab mô phỏng hiện đại, cũng như thiếu cơ hội tham gia vào các quy trình đóng gói, kiểm thử và sản xuất thực tế.

Nhìn từ những dữ liệu phân tích trên, theo ông Hân Nghị định 179 của Chính phủ là một chính sách can thiệp trúng đích và đúng thời điểm. Việc đầu tư có trọng điểm này sẽ giải quyết bài toán cốt lõi về "chất", tạo ra nguồn cung nhân lực chất lượng cao.

Dựa trên thực tiễn tuyển dụng và đào tạo nội bộ tại doanh nghiệp, đặc biệt là qua quá trình xây dựng các giải pháp truyền hình OTT phục vụ hàng triệu lượt truy cập cùng lúc, hay hệ thống bảo vệ bản quyền Sigma Multi-DRM, ông Nguyễn Ngọc Hân nhận thấy sinh viên công nghệ khi mới ra trường thường thiếu hụt 3 nhóm kỹ năng then chốt:

Đầu tiên, tư duy sản phẩm và giải quyết vấn đề. Theo ông Hân, các bạn trẻ thường nắm rất vững cú pháp lập trình hay các khung làm việc mới, nhưng lại thiếu khả năng nhìn nhận bài toán từ góc độ người dùng và kinh doanh.

"Một kỹ sư xuất sắc không chỉ là người viết code chạy được, mà phải hiểu tính năng này giải quyết "nỗi đau" nào của thị trường và tính bảo mật của nó có thực sự an toàn trước các rủi ro hay không", ông Hân nói.

Sự bỡ ngỡ tiếp theo xuất phát từ tư duy hệ thống và khả năng xử lý bài toán quy mô lớn. Trên giảng đường, sinh viên thường thao tác với các tập dữ liệu nhỏ và trong môi trường tĩnh. Tuy nhiên, khi đối mặt với thực tế doanh nghiệp, ví dụ như xử lý Big Data, phân tích hành vi của hàng triệu khán giả theo thời gian thực hoặc đảm bảo luồng phát sóng trực tiếp không bị gián đoạn các bạn thường lúng túng. Kinh nghiệm thiết kế kiến trúc hệ thống chịu tải cao là một điểm nghẽn rất phổ biến.

Ông Nguyễn Ngọc Hân chia sẻ với Người Đưa Tin về những thiếu hụt của sinh viên công nghệ khi mới ra trường.

Cuối cùng, một mảnh ghép thường bị bỏ quên chính là kỹ năng phối hợp liên chức năng. Ông Hân cho rằng, một nền tảng công nghệ lõi là "bản hòa ca của một tập thể". Các nhân sự trẻ đôi khi quá đắm chìm vào thế giới kỹ thuật cá nhân mà quên mất cách "dịch" những ý tưởng phức tạp đó sang ngôn ngữ của bộ phận kinh doanh hay vận hành. Thiếu đi sự giao tiếp này, sản phẩm làm ra rất dễ xa rời nhu cầu thực tế của thị trường..

"Đây là những "khoảng trống" mà các doanh nghiệp công nghệ như chúng tôi thường phải mất từ 6 tháng đến 1 năm để đào tạo lại hoặc định hướng lại cho các nhân sự mới", ông Nguyễn Ngọc Hân chia sẻ.

"Cơn khát" nhân lực AI, bán dẫn

Theo Tổng giám đốc Thủ Đô Multimedia, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại hoàn toàn lăng kính tuyển dụng của các doanh nghiệp. Hiện nay, nhu cầu của đơn vị này không dừng lại ở việc tìm kiếm những nhân sự "biết dùng AI" hay đơn thuần chạy lại các mô hình có sẵn. Trọng tâm tuyển dụng đã chuyển dịch sâu sắc sang việc săn tìm những kỹ sư có khả năng làm chủ và "cấy ghép" AI trực tiếp vào hệ thống nghiệp vụ lõi.

Cụ thể, yêu cầu đối với nhân sự công nghệ từ góc nhìn của doanh nghiệp đang tập trung vào 3 khía cạnh cốt lõi:

Sự thay đổi lớn nhất bắt đầu từ chính nền tảng cốt lõi. AI không thể hoạt động hiệu quả nếu thiếu dữ liệu "sạch" và được tổ chức tốt.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại hoàn toàn lăng kính tuyển dụng của các doanh nghiệp.

"Chúng tôi đặc biệt khát nhân sự có khả năng xây dựng các luồng xử lý dữ liệu lớn theo thời gian thực. Ví dụ, trong các nền tảng truyền hình OTT mà chúng tôi vận hành, việc phân tích Big Data để cá nhân hóa nội dung cho khán giả đòi hỏi hạ tầng dữ liệu cực kỳ vững chắc và tốc độ xử lý phải tính bằng mili-giây", ông Nguyễn Ngọc Hân chia sẻ.

Bước tiếp theo của sự dịch chuyển là nhu cầu ứng dụng AI để giải quyết những bài toán đặc thù của ngành. Doanh nghiệp không cần những mô hình AI lý thuyết chung chung.

"Doanh nghiệp của chúng tôi cần kỹ sư biết dùng AI để giải quyết những "nỗi đau" cụ thể chẳng hạn như tích hợp AI vào giải pháp Sigma Multi-DRM để tự động dò quét, nhận diện các luồng phát sóng lậu, hoặc dùng AI để tối ưu hóa băng thông truyền tải video. Sự kết hợp giữa kiến thức chuyên ngành sâu và kỹ năng AI là "điểm vàng" mà mọi doanh nghiệp săn đón", ông Hân chia sẻ.

Hơn thế nữa, việc vận hành AI trong thực tế vô cùng tốn kém về mặt tài nguyên tính toán. Do đó, giá trị của một nhân sự công nghệ còn được định đoạt bởi năng lực tinh chỉnh thuật toán nhằm tối ưu hóa chi phí hạ tầng và đảm bảo tính bảo mật tuyệt đối cho dữ liệu người dùng cuối.

"Doanh nghiệp cần những "kỹ sư thực chiến", nhạy bén với công nghệ mới nhưng luôn hướng tới việc tạo ra giá trị thương mại và sản phẩm thực tế", ông Hân nói.

Kiên trì nuôi dưỡng các "lò ươm"

Hiểu rõ nguồn nhân lực chất lượng cao chính là "hơi thở" của một công ty công nghệ, ông Hân cho biết đơn vị chưa bao giờ chọn cách thụ động ngồi chờ thị trường cung cấp nhân sự. Thay vào đó, chủ động trở thành một "bệ phóng" để nhào nặn và phát triển tài năng thông qua chiến lược "nhúng" nhân sự vào thực tiễn.

Triết lý đào tạo cốt lõi của là "thực chiến". Không có giáo trình nào rèn luyện kỹ sư tốt hơn việc đặt họ vào giữa áp lực của những bài toán quy mô lớn.

Doanh nghiệp chủ động trở thành một "bệ phóng" để nhào nặn và phát triển tài năng.

Ông Hân nêu dẫn chứng, khi ông giao phó cho đội ngũ trẻ tham gia phát triển lộ trình phải dùng những máy tính mini có giá trị dưới 5 triệu đồng, chỉ to bằng 1 chiếc điện thoại, và phải đặt ở điều kiện ngoài trời nóng trên 40 độ, đặt ở bất kỳ 1 vị trí nào ở nhà dân để hoạt động như 1 thiết bị truyền dẫn 1500 luồng phát sóng trực tiếp cho những hộ xung quanh.

Để thực hiện được điều này, hiện nay các công ty khác phải dùng các máy chủ có giá cao gấp hàng trăm lần, phải đặt trong phòng lạnh. Nhưng nhờ việc đặt ra các bài toán đó, cộng với năng lực dẫn dắt của các chuyên gia có kinh nghiệm, doanh nghiệp đã ra mắt sản phẩm Sigma CDN và hiện đang triển khai rất tốt tại thị trường Ấn Độ.

"Chính việc thực chiến và giải quyết trực tiếp bài toán từ yêu cầu thật của thị trường, các kỹ sư đã tự bứt phá giới hạn, trưởng thành vượt bậc cả về năng lực lõi lẫn tư duy giải quyết bài toán kinh doanh", ông Hân nói.

Song song với môi trường thực chiến, đơn vị còn kiên trì nuôi dưỡng các "lò ươm" nghiên cứu & phát triển (R&D) ngay trong lòng doanh nghiệp.

"Chúng tôi trao cho các nhóm kỹ sư đặc quyền được "dám sai và dám sửa", cung cấp đầy đủ từ hạ tầng máy chủ chịu tải cao, môi trường dữ liệu thực tế đến ngân sách để tự do thử nghiệm các kiến trúc dữ liệu và công nghệ học máy mới nhất. Quả ngọt đáng tự hào nhất từ văn hóa ươm mầm này chính là việc đội ngũ kỹ sư trẻ đã tự tay xây dựng thành công Sigma Multi-DRM, tự tin đáp ứng những tiêu chuẩn bảo mật khắt khe nhất toàn cầu", ông Hân nói. 

Đồng thời cho biết cánh cửa của doanh nghiệp này luôn mở rộng đón nhận sinh viên thực tập từ rất sớm, tạo điều kiện để các bạn làm quen với nhịp đập khẩn trương và đòi hỏi khắt khe của việc làm sản phẩm công nghệ vươn tầm quốc tế.

(Còn tiếp)