Ngày 7-5, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Phú Thọ phối hợp cùng Bộ Công an tiếp tục làm rõ đường dây lừa đảo tổ chức thi, cấp chứng chỉ ngoại ngữ tiếng Anh trái phép quy mô lớn liên quan Viện Khoa học quản lý giáo dục (IEMS).
Biết sai vẫn làm
IEMS do ông Đỗ Văn Mạnh làm chủ tịch hội đồng. Trong vụ việc trên, công an đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam ông Đỗ Văn Mạnh cùng các đồng phạm Đặng Thị Huyền (nhân viên IEMS), Jayaprakash Ethamukkalam (quốc tịch Ấn Độ), đều về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản".
Theo cơ quan công an, năm 2020, Đỗ Văn Mạnh câu kết với nhiều người nước ngoài chuyển đổi một nền tảng học, thi, đào tạo ngoại ngữ trực tuyến thành một tổ chức giáo dục có chức năng cấp chứng chỉ ngoại ngữ tiếng Anh theo khung tham chiếu chung châu Âu có tên "Học viện Bright online LLC".
Công an đọc lệnh khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam Đỗ Văn Mạnh
Dù Bright online LLC không được cấp phép liên kết tuyển sinh, thi và cấp chứng chỉ tiếng Anh theo khung tham chiếu chung châu Âu tại Việt Nam, cũng không có chức năng thi, cấp chứng chỉ ngoại ngữ theo quy định của Mỹ, nhưng Đỗ Văn Mạnh và những người liên quan vẫn ký kết hợp đồng thỏa thuận hợp tác để hoạt động tuyển sinh, thi và cấp chứng chỉ.
Lực lượng chức năng khám xét nơi làm việc của các đối tượng .Nguồn ảnh: BÁO VÀ PTTH PHÚ THỌ
Đường dây này đã quảng cáo sai sự thật về giá trị pháp lý và giá trị sử dụng của chứng chỉ nhằm lôi kéo nhiều người đóng tiền tham gia kỳ thi trực tuyến. Với mỗi thí sinh dự thi, các đối tượng thu từ 2 triệu đến 18 triệu đồng, tùy theo cấp độ chứng chỉ. Toàn bộ số phôi chứng chỉ, con dấu nổi, chữ ký của người đứng đầu Bright online LLC đều được Đỗ Văn Mạnh chỉ đạo nhân viên đặt làm.
Từ năm 2020 đến nay, nhóm của Đỗ Văn Mạnh tổ chức hơn 120 đợt thi với khoảng 80.000 người tham gia, thu lợi bất chính gần 200 tỉ đồng.
Tính chất, quy mô đặc biệt lớn
Đại úy Đỗ Văn Phú, Phó trưởng Phòng An ninh điều tra - Công an tỉnh Phú Thọ, nhìn nhận đây là vụ án có tính chất, quy mô đặc biệt lớn. Ông cho hay các đối tượng hoạt động trong thời gian dài với thủ đoạn tinh vi, đặc biệt có yếu tố nước ngoài. Việc triệt phá đường dây này không chỉ ngăn chặn hành vi lừa đảo quy mô lớn mà còn góp phần chấn chỉnh hoạt động đào tạo, cấp chứng chỉ ngoại ngữ.
Vụ án đang tiếp tục được mở rộng điều tra. Công an tỉnh Phú Thọ đề nghị các tổ chức, cá nhân chủ động rà soát việc sử dụng những chứng chỉ ngoại ngữ do IEMS liên kết với Bright online LLC cấp và kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng.
Liên quan "yếu tố nước ngoài", qua theo dõi vụ việc, luật sư Mai Thanh Bình (Đoàn Luật sư TP HCM), dẫn Điều 5 Bộ Luật Hình sự cho rằng dù chứng chỉ mang danh nghĩa tổ chức quốc tế hoặc liên quan nền tảng nước ngoài nhưng hành vi tổ chức thi, thu tiền và cấp chứng chỉ diễn ra tại Việt Nam nên cơ quan điều tra vẫn xử lý theo quy định pháp luật Việt Nam.
Ngoài ra, tùy kết quả điều tra, bên cạnh hành vi "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", cơ quan chức năng có thể xem xét thêm dấu hiệu "Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; sử dụng tài liệu giả" theo Điều 341 Bộ Luật Hình sự, nếu xác định có hành vi giả mạo chứng chỉ hoặc giả mạo thẩm quyền cấp.
Đề cập tình huống người sử dụng chứng chỉ này tiếp tục học tập, thăng tiến…, theo luật sư Mai Thanh Bình, việc xử lý phụ thuộc vào vấn đề họ có biết đó là chứng chỉ không hợp pháp hay không. Nếu cá nhân tham gia thi tin rằng chứng chỉ hợp pháp thì họ có thể đối diện việc xử lý hành chính, như thu hồi kết quả tuyển dụng, hủy quyết định nâng ngạch, bổ nhiệm hoặc không công nhận điều kiện đầu ra. Tuy nhiên, nếu có căn cứ chứng minh người sử dụng biết rõ chứng chỉ không hợp pháp nhưng vẫn cố tình dùng để hợp thức hóa hồ sơ, thi tuyển công chức, học sau đại học hoặc hưởng lợi cá nhân... thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 341 Bộ Luật Hình sự.
"Về mặt pháp lý, cần phân biệt chứng chỉ giả và chứng chỉ không được công nhận. Bởi lẽ, không phải mọi chứng chỉ không hợp lệ đều mặc nhiên là tài liệu giả theo quy định hình sự" - luật sư Bình phân tích.
Công an tỉnh Phú Thọ khuyến cáo người dân có nhu cầu thi, cấp chứng chỉ ngoại ngữ nói chung, chứng chỉ tiếng Anh nói riêng theo khung tham chiếu châu Âu, trước khi thi cần phải nghiên cứu kỹ tính pháp lý của chứng chỉ, đơn vị cấp. Tuyệt đối không đăng ký thi đối với những tổ chức, đơn vị mà chưa được cơ quan chức năng Việt Nam cấp phép, phê duyệt. Ngoài ra, cần cảnh giác trước các quảng cáo "thi dễ, cấp chứng chỉ nhanh" trên mạng xã hội.
