Sau quá trình theo dõi, áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ và thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ, Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) đã quyết định phá án, bóc gỡ một đường dây môi giới mua bán bộ phận cơ thể người hoạt động tinh vi tại nhiều tỉnh, thành phố.
Cục Cảnh sát hình sự phối hợp cùng Công an TP Hà Nội và công an các địa phương liên quan đã triệu tập, áp giải ba nghi phạm gồm: Đoàn Văn Hòa (sinh năm 1991, trú tại xã Sao Vàng, tỉnh Thanh Hóa, có một tiền sự), Lê Văn Sơn (sinh năm 1996, trú tại xã Liên Châu, tỉnh Phú Thọ) và Nguyễn Đức Xuân (sinh năm 1991, trú tại xã Hòa Lạc, TP Hà Nội).
Báo Dân Trí dẫn báo cáo điều tra ban đầu, Hòa được xác định là đối tượng cầm đầu, điều hành toàn bộ hoạt động môi giới mua bán gan, thận. Sơn và Xuân giữ vai trò hỗ trợ, tìm kiếm người bán và kết nối với người có nhu cầu ghép tạng. Nhóm này lợi dụng thực tế nhiều bệnh nhân mắc bệnh mạn tính về gan, thận cần được ghép tạng gấp để đứng ra làm trung gian, hưởng chênh lệch lớn từ các giao dịch trái phép.
Đoàn Văn Hòa, Nguyễn Đức Xuân tại cơ quan công an. Ảnh: VTC News
Để tiếp cận người có nhu cầu, Hòa chỉ đạo đồng phạm sử dụng tài khoản Facebook đăng tải nội dung tìm người hiến gan, thận với “hậu tạ cao”, kèm số điện thoại liên hệ. Bên cạnh đó, nhóm còn móc nối với một số “chân rết” tại địa phương, chủ yếu là những người từng bán tạng, nhằm tìm kiếm thêm nguồn cung. Thông qua các mối quan hệ quen biết, Hòa tiếp cận cả người cần ghép tạng để thu thập hồ sơ bệnh án, thỏa thuận giá cả, đặt cọc và thống nhất phương thức thanh toán.
Khi có người đồng ý bán tạng, các đối tượng hướng dẫn hoàn tất thủ tục tại địa phương dưới danh nghĩa hiến tặng nhân đạo nhằm hợp thức hóa hồ sơ. Sau đó, người bán được đưa tới Hà Nội hoặc TP Hồ Chí Minh để kiểm tra sức khỏe, xét nghiệm các chỉ số tương thích HLA phục vụ cấy ghép. Toàn bộ chi phí đi lại, ăn ở và xét nghiệm ban đầu do nhóm môi giới chi trả.
Sau khi xác định được cặp ghép phù hợp, các đối tượng tiến hành thỏa thuận lần cuối về giá và phương thức thanh toán trước khi hoàn tất thủ tục y tế để bệnh viện thực hiện ca ghép. Giá một quả thận được “chào” từ 800 đến 950 triệu đồng, trong khi một phần gan dao động từ 1,2 đến 1,5 tỷ đồng. Riêng chi phí phẫu thuật cho cả người cho và người nhận có thể lên tới khoảng 1 tỷ đồng, chưa kể các khoản phát sinh khác, thường do bên mua chịu.
Theo báo Công an nhân dân, số tiền người bán thực nhận thấp hơn nhiều, khoảng 300–450 triệu đồng đối với thận và 600–800 triệu đồng đối với gan. Phần chênh lệch lớn được nhóm môi giới hưởng lợi và phân chia tùy theo vai trò từng người. Trước khi tiến hành ghép, người mua hoặc thân nhân phải chuyển tiền theo yêu cầu của Hòa, qua tài khoản ngân hàng chỉ định hoặc giao tiền mặt để tránh sự chú ý của cơ quan chức năng.
Cơ quan điều tra xác định, đường dây này đã môi giới thành công nhiều ca ghép tạng. Trong đó có trường hợp một người đàn ông ở Khánh Hòa bán thận cho bệnh nhân tại Hải Phòng; một người ở Ninh Bình bán gan cho bệnh nhân tại Gia Lai; hay một trường hợp bán gan cho người ở Hà Nội.
Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh tạm giam đối với Đoàn Văn Hòa, Nguyễn Đức Xuân và Lê Văn Sơn về hành vi “Mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người”. Công tác điều tra đang được mở rộng nhằm làm rõ các đối tượng liên quan và xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
