Bộ Y tế đề xuất các trường hợp được hiến bộ phận cơ thể người

Bộ Y tế đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác. Trong đó đề xuất các trường hợp được hiến bộ phận cơ thể người.

Tại dự thảo, Bộ Y tế cho biết qua 20 năm thi hành, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, góp phần phát triển kỹ thuật ghép mô, bộ phận cơ thể người tại Việt Nam.

Tính đến tháng 3/2026, cả nước đã thực hiện tổng số 11.187 ca ghép bộ phận cơ thể người, trong đó ghép thận là 9.969 ca; ghép gan là 1.005 ca; ghép tim có177 ca và ghép phổi 27 ca.

Tuy nhiên, Bộ Y tế cũng chỉ rõ hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác vẫn còn tồn tại, hạn chế cần được giải quyết, trước hết là thiếu hành lang pháp lý cho việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết tuần hoàn.

Bộ Y tế đề xuất các trường hợp được hiến bộ phận cơ thể người (Ảnh: BVCC).

Luật hiện hành chỉ cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não, trong khi trên thế giới năm 2024, tỉ lệ tạng hiến từ người sau khi chết tuần hoàn chiếm khoảng 28% tổng số tạng hiến.

Quy định về độ tuổi người hiến còn bất cập, không cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến sau khi chết; chưa có ngưỡng tuổi phù hợp đối với hiến máu; quy định độ tuổi hiến khi còn sống từ đủ 18 tuổi trở lên chưa đủ chặt chẽ để phòng ngừa mua bán mô, bộ phận cơ thể người trá hình.

Cùng với đó, thiếu quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong toàn bộ hoạt động hiến, lấy, ghép và điều phối mô, bộ phận cơ thể người.

Một số điều kiện đối với cơ sở y tế thực hiện ghép bộ phận cơ thể người không còn phù hợp (yêu cầu "đơn vị ghép thực nghiệm"; yêu cầu bắt buộc có chuyên gia giám định pháp y trong kíp xác định chết não).

Còn khoảng trống pháp lý về máu, tế bào và các sản phẩm từ tế bào, mô: Luật hiện hành loại trừ việc truyền máu, ghép tủy và chưa điều chỉnh thống nhất hoạt động hiến, lấy, ứng dụng tế bào gốc.

Chế độ, chính sách đối với người hiến còn nhiều bất cập; chưa có cơ chế tài chính rõ ràng cho hoạt động hồi sức, bảo quản, vận chuyển, xét nghiệm sàng lọc và điều phối mô, bộ phận cơ thể người.

Theo đó, tại Điều 14 dự thảo Luật đề xuất các trường hợp được hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống gồm:

Người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống cho người là thành viên gia đình; người từ đủ 25 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống cho người là không phải là thành viên gia đình.

Các trường hợp được hiến bộ phận cơ thể người sau khi chết não, chết tuần hoàn gồm: Người từ đủ 18 tuổi trở lên và đã đăng ký hiến, trường hợp không có đăng ký hiến thì phải có nguyện vọng trước khi chết thể hiện bằng lời nói với cha, mẹ hoặc người giám hộ hoặc bằng văn bản và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Cha mẹ hoặc người giám hộ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về nguyện vọng của người hiến.

Trường hợp người dưới 18 tuổi hiến bộ phận cơ thể sau khi chết phải có nguyện vọng trước khi chết thể hiện bằng lời nói với cha, mẹ hoặc người giám hộ hoặc bằng văn bản và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.