Đưa pháp luật đến gần dân bằng những tình huống thực tế

Ngày 13/8, tại UBND xã Phú Lý, thành phố Đồng Nai, Hội Luật gia Tp.Đồng Nai phối hợp với UBND xã Phú Lý tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật năm 2026.

Hội Luật gia Tp.Đồng Nai đưa pháp luật đến gần người dân

Hội nghị tập trung tuyên truyền những điểm mới của Luật Căn cước số 26/2023/QH15 và Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16, đồng thời thông tin, giải đáp một số vấn đề pháp lý thường phát sinh trong đời sống. Qua đó, giúp cán bộ và người dân tiếp cận các quy định mới theo hướng dễ hiểu, dễ ghi nhớ và dễ áp dụng.

Toàn cảnh Hội nghị.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Thúc Quân, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Lý, nhấn mạnh, thượng tôn pháp luật là nền tảng cốt lõi của một xã hội văn minh, đồng thời là cơ sở để xây dựng bộ máy hành chính hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Theo ông Quân, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật là một trong những khâu quan trọng trong tổ chức thi hành pháp luật. Việc kịp thời cập nhật, quán triệt những quy định mới ban hành, nhất là các nội dung pháp luật liên quan trực tiếp đến hoạt động chuyên môn và đời sống của người dân, có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật.

“Thượng tôn pháp luật là nền tảng cốt lõi của một xã hội văn minh và một bộ máy hành chính hiệu lực, hiệu quả. Hội nghị hôm nay nhằm kịp thời cập nhật, quán triệt những quy định mới ban hành, những nội dung pháp luật quan trọng liên quan trực tiếp đến hoạt động chuyên môn và đời sống của người dân”, ông Quân nói.

Phó Chủ tịch UBND xã Phú Lý đề nghị các đại biểu và người dân tham dự hội nghị chủ động, nghiêm túc tiếp thu những nội dung được báo cáo viên truyền đạt; đồng thời mạnh dạn trao đổi, nêu những vấn đề còn vướng mắc trong thực tiễn để được giải đáp.

Ông Nguyễn Thúc Quân, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Lý phát biểu khai mạc Hội nghị.

Ông Quân kỳ vọng, thông qua việc tập trung truyền đạt những nội dung cốt lõi, điểm mới của các văn bản pháp luật và gắn với các tình huống thực tế, hội nghị sẽ giúp người dân dễ tiếp thu, ghi nhớ và áp dụng đúng quy định. Qua đó, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, hạn chế những vi phạm, vướng mắc phát sinh trong đời sống và hoạt động tại cơ sở.

Tại hội nghị, báo cáo viên đã tập trung phân tích những thay đổi quan trọng của Luật Căn cước số 26/2023/QH15. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc đổi tên “Luật Căn cước công dân” thành “Luật Căn cước”.

Theo tài liệu tuyên truyền, việc lược bỏ cụm từ “công dân” trong tên luật không tác động đến chủ quyền quốc gia, vấn đề quốc tịch cũng như địa vị pháp lý của công dân. Luật Căn cước đồng thời quy định phân biệt việc cấp căn cước cho công dân Việt Nam và cấp giấy chứng nhận căn cước cho những người chưa có đầy đủ các quyền như công dân Việt Nam.

Báo cáo viên cũng giới thiệu các quy định liên quan đến thẻ căn cước, thông tin căn cước, dữ liệu sinh trắc học và căn cước điện tử. Đây là những nội dung gắn trực tiếp với quá trình chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và quản lý dân cư.

Đông đảo người dân xã Phú Lý tham dự Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật năm 2026, tập trung lắng nghe những điểm mới của Luật Căn cước và Luật Hộ tịch. 

Đáng chú ý, người dân được lưu ý về việc không phải mọi trường hợp đều bắt buộc đổi giấy tờ đang sử dụng chỉ vì Luật Căn cước có hiệu lực. Việc thực hiện thủ tục cần căn cứ vào từng trường hợp cụ thể và quy định pháp luật hiện hành.

Bên cạnh Luật Căn cước, hội nghị dành thời gian tuyên truyền những nội dung mới của Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16.

Các nội dung được báo cáo viên tập trung làm rõ gồm đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử, thay đổi, cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch và những quy định liên quan đến việc số hóa, kết nối dữ liệu hộ tịch.

Thông qua những quy định mới, người dân được hướng dẫn cách chủ động thực hiện các thủ tục hộ tịch, hạn chế tình trạng thiếu giấy tờ hoặc thông tin không thống nhất giữa các cơ sở dữ liệu.

Gắn tuyên truyền pháp luật với những tình huống thực tế

Một điểm đáng chú ý tại hội nghị là phương pháp tuyên truyền không chỉ dừng ở việc phổ biến quy định mà còn gắn với những tình huống pháp lý thường phát sinh trong thực tế.

Báo cáo viên trình bày những nội dung mới của pháp luật về hộ tịch, giúp người dân xã Phú Lý nắm rõ quy định và thời hạn thực hiện các thủ tục đăng ký hộ tịch.

Tài liệu của hội nghị đưa ra nhiều tình huống liên quan đến tranh chấp thừa kế, quyền về lối đi qua bất động sản liền kề, quyền sử dụng đất, quan hệ hôn nhân và gia đình, phòng chống bạo lực gia đình và các giao dịch dân sự.

Việc đưa các tình huống cụ thể vào nội dung tuyên truyền giúp người dân dễ hình dung hơn về cách áp dụng pháp luật trong đời sống. Đây cũng là cơ sở để người tham dự chủ động đặt câu hỏi, trao đổi những vấn đề đang gặp phải tại địa phương.

Bà Nguyễn Thị Nhung, người dân ấp Phú Lý, xã Phú Lý, cho biết những nội dung được tuyên truyền tại hội nghị khá gần gũi với đời sống, nhất là các quy định liên quan đến căn cước và hộ tịch.

“Trước đây, nhiều quy định người dân chúng tôi chỉ biết sơ qua. Qua hội nghị, báo cáo viên giải thích cụ thể hơn nên dễ hiểu và biết mình cần chuẩn bị, thực hiện những gì khi có nhu cầu làm thủ tục”, bà Nhung chia sẻ.

Người dân xã Phú Lý trực tiếp trao đổi, đặt câu hỏi với báo cáo viên tại hội nghị, qua đó làm rõ những vấn đề pháp luật còn vướng mắc trong thực tế.

Trong khi đó, ông Đặng Văn Định, người dân ấp Phú Lý, xã Phú Lý, đánh giá việc tổ chức tuyên truyền pháp luật trực tiếp tại địa phương giúp người dân có điều kiện trao đổi những vấn đề thực tế.

Theo ông Định, những thay đổi liên quan đến căn cước và hộ tịch đều tác động trực tiếp đến đời sống. Do đó, việc được báo cáo viên giải thích rõ các quy định mới sẽ giúp người dân hạn chế sai sót khi thực hiện thủ tục.

Đánh giá về buổi tuyên truyền, đại diện lãnh đạo Công an xã Phú Lý cho rằng các nội dung được lựa chọn phù hợp với nhu cầu thực tế tại địa phương. Trong đó, những vấn đề liên quan đến căn cước, dữ liệu dân cư, sinh trắc học, căn cước điện tử và thủ tục hộ tịch là những nội dung người dân cần được tiếp cận thường xuyên.

Đại diện Công an xã Phú Lý cho biết, lực lượng công an địa phương sẽ tiếp tục phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn để người dân hiểu đúng, thực hiện đúng quy định, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân trong quá trình sử dụng các dịch vụ số.

Luật gia Phan Văn Châu, Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Đồng Nai, trao đổi, tư vấn và giải đáp những vấn đề pháp luật được người dân quan tâm bên lề hội nghị.

Trao đổi với Người Đưa Tin, Luật gia Phan Văn Châu, Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Đồng Nai, cho biết Luật Căn cước năm 2023 có nhiều điểm mới gắn với quá trình quản lý dân cư và chuyển đổi số.

Theo Luật gia Phan Văn Châu, người dân cần đặc biệt lưu ý việc đổi tên từ “căn cước công dân” sang “căn cước” không đồng nghĩa với việc tất cả giấy tờ đã cấp trước đây đều phải thay đổi. Người dân cần căn cứ vào thời hạn và giá trị pháp lý của từng loại giấy tờ để thực hiện thủ tục khi cần thiết, tránh phát sinh việc đi lại, điều chỉnh giấy tờ không cần thiết.

Bên cạnh đó, người dân cần chủ động kiểm tra, cập nhật thông tin nhân thân, bảo đảm dữ liệu được sử dụng trong các giao dịch thống nhất, chính xác. Khi thực hiện các thủ tục liên quan đến căn cước điện tử, định danh điện tử hoặc tích hợp thông tin, cần tuân thủ đúng hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.

“Pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân hiểu, biết và chủ động thực hiện đúng. Vì vậy, hoạt động tuyên truyền cần tiếp tục được thực hiện thường xuyên, đi vào những vấn đề cụ thể mà người dân gặp trong đời sống”, Luật gia Phan Văn Châu nhấn mạnh.

Thông qua hội nghị, Hội Luật gia Tp.Đồng Nai và UBND xã Phú Lý tiếp tục khẳng định vai trò của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở cơ sở, đưa những quy định mới đến gần người dân, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật và xây dựng chính quyền cơ sở hoạt động ngày càng hiệu quả, phục vụ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.