Quy định mới về quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 257/2026/NĐ-CP quy định biện pháp tổ chức quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh trong thời gian điều trị tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Đối tượng áp dụng là người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh theo quy định của Luật Thi hành án hình sự; cơ sở điều trị bắt buộc, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, cơ quan điều tra, các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Theo Nghị định, cơ sở điều trị bắt buộc phải là bệnh viện của Nhà nước có phạm vi hoạt động chuyên môn về khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa tâm thần.

Đối với bệnh viện chuyên khoa tâm thần, khu điều trị nội trú bắt buộc chữa bệnh phải được tổ chức độc lập dưới hình thức khoa, trung tâm hoặc viện, tách biệt với các bộ phận chuyên môn khác. 

Quy định về quản lý người bị bắt buộc chữa bệnh tại cơ sở y tế.

Trường hợp không phải bệnh viện chuyên khoa tâm thần, cơ sở điều trị phải có khoa, trung tâm hoặc viện tâm thần và bố trí đơn vị điều trị bắt buộc theo mô hình đơn nguyên hoặc khoa chuyên biệt.

Khu điều trị nội trú phải được thiết kế đáp ứng các yêu cầu về quản lý và bảo đảm an toàn. Cụ thể, khu vực này phải có lối ra, vào riêng hoặc được kiểm soát tập trung nhằm hạn chế việc đi lại không cần thiết giữa các khu vực; hành lang và lối đi bảo đảm thông thoáng, dễ quan sát, không có điểm khuất.

Cơ sở điều trị phải bố trí đầy đủ các khu vực chức năng phục vụ tiếp nhận, điều trị nội trú, theo dõi đặc biệt, sinh hoạt chung, thăm gặp, nơi làm việc và nghỉ ngơi của nhân viên y tế.

Đáng chú ý, buồng bệnh phải được thiết kế theo tiêu chuẩn an toàn, không bố trí các vật dụng có thể gây nguy hiểm; nội thất được cố định hoặc hạn chế di chuyển; cửa ra, vào có khóa an toàn và có thể kiểm soát từ bên ngoài; cửa sổ phải bảo đảm phòng ngừa việc bỏ trốn hoặc tự gây thương tích.

Nghị định cũng đặt ra nhiều yêu cầu về kiểm soát an ninh đối với khu vực điều trị bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế và những người có liên quan.

Theo đó, cơ sở điều trị phải trang bị hệ thống kiểm soát ra, vào, ghi nhận và lưu trữ thông tin người đến làm việc hoặc thăm gặp. 

Đồng thời, phải lắp đặt hệ thống camera giám sát tại các khu vực cần thiết để theo dõi liên tục, kịp thời phát hiện các hành vi có nguy cơ mất an toàn nhưng vẫn phải bảo đảm tôn trọng quyền riêng tư của người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Bên cạnh đó, khu điều trị bắt buộc phải có hệ thống báo động khẩn cấp tại các vị trí cần thiết; bảo đảm hệ thống chiếu sáng đầy đủ và có nguồn điện dự phòng phục vụ công tác an ninh.

Về lực lượng bảo vệ, Nghị định cho phép cơ sở điều trị lựa chọn 1 trong 2 hình thức. Thứ nhất là ký hợp đồng với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bảo vệ theo quy định của pháp luật. Thứ hai là sử dụng lực lượng bảo vệ thuộc biên chế hoặc hợp đồng lao động của cơ sở điều trị.

Một điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể việc phối hợp giữa cơ sở điều trị với người thân thích của người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Theo đó, trong thời gian điều trị bắt buộc, người thân thích được phép thăm gặp và phối hợp chăm sóc người bệnh. Tuy nhiên, việc thăm gặp phải tuân thủ đầy đủ các quy định của cơ sở điều trị cũng như các biện pháp bảo đảm an ninh theo quy định của pháp luật.

Khi vào khu điều trị, người thân phải xuất trình giấy tờ tùy thân, đồng thời chấp hành việc kiểm tra các vật dụng mang theo nhằm loại bỏ các thiết bị ghi hình, ghi âm, vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, chất độc, hóa chất nguy hiểm, ma túy, rượu, bia, chất kích thích, vật sắc nhọn hoặc các đồ vật khác có thể gây mất an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế và những người có mặt tại cơ sở điều trị.

Nghị định quy định người thân không được quay phim, chụp ảnh hoặc ghi âm trong quá trình thăm gặp, chăm sóc.