Một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp - Bài 1: Gần dân, sát dân

Hoạt động ổn định, thông suốt

Thời gian qua, nhiều địa phương trên cả nước như Hà Nội, Tp.Hồ Chí Minh, Ninh Bình, Phú Thọ, Hải Phòng, Tp.Huế, Thanh Hóa... đã tiến hành sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Các địa phương đều có chung nhận định rằng mô hình mới bước đầu phát huy hiệu quả rõ nét, tạo chuyển biến tích cực trên nhiều lĩnh vực. Bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt, phát huy hiệu quả trong quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Thành ủy Hà Nội tổ chức hội nghị sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn Hà Nội ngày 9/6 (Ảnh: Quang Thái).

Từ góc nhìn của địa phương ở tuyến gần dân, sát dân nhất, trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Hữu Dũng, Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc (Tp.Hà Nội), nhớ lại những ngày đầu mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, nhờ sự quyết tâm, đồng lòng của cả hệ thống chính trị, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng đội ngũ cán bộ, công chức, sau một năm triển khai, theo ông Dũng, mô hình đã cho thấy sự phù hợp với thực tiễn.

Ông Dũng cho biết, đến nay cơ cấu bộ máy đã đi vào hoạt động ổn định, cán bộ, công chức đã dần quen với công việc, khung pháp lý và hệ thống pháp lý đã dần hoàn thiện để phù hợp với chính quyền 2 cấp, những bất cập cũng đã được kịp thời khắc phục.

Nói thêm về những ưu điểm của chính quyền địa phương 2 cấp, ông Dũng cho rằng, chính quyền cấp xã được phân cấp, có thẩm quyền để giải quyết dứt điểm nhanh gọn những kiến nghị, mong muốn của người dân.

"Nếu trước đây, một vấn đề phát sinh thì phải qua xã rồi lại lên huyện thì nay xã có thể giải quyết được ngay. Đặc biệt là những vấn đề liên quan đến quyền lợi chính đáng của người dân như các thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai, tranh chấp dân sinh, các công trình, dự án…đều được cấp xã giải quyết rất nhanh", ông Dũng cho hay.

Ông Nguyễn Hữu Dũng - Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc, Tp.Hà Nội (Ảnh: Hữu Thắng).

Ngoài ra, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và an sinh xã hội cũng được chính quyền quan tâm, triển khai đến từng khu dân cư, từng người dân. Điều này cho thấy mô hình chính quyền mới đã thực sự gần dân, sát dân hơn.

Ông Dũng cho biết, trong những ngày đầu vận hành, khối lượng công việc luôn ở mức quá tải, số lượng hồ sơ, đơn thư gửi đến xã tăng mạnh. 

Theo thống kê, đến hết ngày 31/12/2025, sau gần 6 tháng hoạt động, UBND xã Thiên Lộc đã giải quyết gần 20.000 thủ tục hành chính, là một trong những địa phương có tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt trên 99,5%.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã, ngoài cán bộ tiếp nhận hồ sơ còn có cán bộ trực tiếp hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục với tinh thần tận tình, chu đáo, chuyên nghiệp. Nhờ đó, chất lượng phục vụ được người dân và doanh nghiệp đánh giá cao.

Để bộ máy vận hành thông suốt, Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc cho biết, ngay từ những ngày đầu đi vào hoạt động, địa phương đã tập trung kiện toàn tổ chức bộ máy, bảo đảm đầy đủ các phòng, ban, đơn vị. Đồng thời, xã phân công nhiệm vụ rõ ràng, bài bản; trong quá trình vận hành thường xuyên trao đổi với lãnh đạo các phòng, ban để kịp thời điều chỉnh, khắc phục những bất cập phát sinh.

"Chúng tôi duy trì giao ban hằng ngày để rà soát tiến độ công việc, đồng thời đánh giá kết quả thực hiện theo tháng, quý trên cơ sở hiệu quả công việc và các chỉ số KPI. Bên cạnh đó, xã thường xuyên tổ chức tập huấn cho đội ngũ cán bộ, công chức. Ngay tại các đơn vị cũng triển khai hình thức đào tạo nội bộ theo phương châm 'cầm tay chỉ việc', người có kinh nghiệm hướng dẫn, truyền đạt lại cho người mới", ông Dũng chia sẻ.

Theo ông Dũng, trong quá trình vận hành, UBND xã cũng linh hoạt điều động, bố trí cán bộ giữa các phòng, ban nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả hơn, ông Nguyễn Hữu Dũng cho rằng cần phân cấp nguồn lực cho cấp xã tương xứng với nhiệm vụ được giao. Bên cạnh đó, việc sử dụng cán bộ, công chức cũng cần linh hoạt, mềm dẻo.

Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc cũng kiến nghị điều chỉnh cơ cấu tổ chức các phòng chuyên môn. Theo ông, dù pháp luật đã có quy định, nhưng từ thực tiễn vận hành, mỗi xã nên được tổ chức 5 phòng chuyên môn thay vì 3 phòng như hiện nay.

Chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang phục vụ

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, điều ông Bùi Thái Sơn, Chủ tịch UBND xã Minh Châu (Tp.Hà Nội), cảm nhận rõ nhất là bộ máy chính quyền cơ sở đã thực sự chủ động hơn, gần dân hơn và có thêm điều kiện để phát huy tính sáng tạo trong quản lý, điều hành.

Theo ông Sơn, mô hình mới không chỉ tạo chuyển biến tích cực trong hoạt động của bộ máy hành chính mà còn mở ra dư địa phát triển mới cho kinh tế - xã hội địa phương.

Trước hết, năng lực điều hành của chính quyền cơ sở được nâng lên rõ rệt. Các quyết định liên quan đến đời sống dân sinh, phát triển kinh tế - xã hội được triển khai nhanh hơn, sát thực tiễn hơn và giảm đáng kể thời gian chờ đợi qua các cấp trung gian. Điều này giúp địa phương chủ động nắm bắt cơ hội phát triển, giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh từ cơ sở.

Một điểm nhấn rất đáng ghi nhận là sự phát triển mạnh mẽ của các hoạt động thương mại, dịch vụ và du lịch.

Theo ông Sơn, nếu như trước đây các hoạt động dịch vụ gần như chưa hình thành thì nay chợ đêm Minh Châu đã trở thành điểm sinh hoạt văn hóa, thương mại sôi động của người dân và du khách.

"Chợ đêm không chỉ tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần quảng bá hình ảnh xã đảo, thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng và kinh tế địa phương", ông Sơn nói. Theo ông, đời sống văn hóa - xã hội của địa phương cũng có nhiều khởi sắc, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân.

Cùng với đó, lĩnh vực an sinh xã hội đạt nhiều kết quả tích cực. Xã là địa phương tiên phong triển khai chương trình khám sức khỏe toàn dân theo từng nhóm đối tượng, qua đó từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu sức khỏe cộng đồng, hướng tới mục tiêu chăm sóc sức khỏe người dân một cách chủ động và bền vững.

Đặc biệt, hạ tầng giao thông và kết nối vùng đã có bước tiến quan trọng. Tuyến xe buýt kết nối Minh Châu với trung tâm thành phố được đưa vào hoạt động đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, học tập, làm việc và tiếp cận các dịch vụ của đô thị trung tâm. Đây không chỉ là một công trình giao thông mà còn là cầu nối thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch của xã đảo.

"Có thể nói, sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Minh Châu không chỉ thay đổi về cách thức quản trị mà còn từng bước tạo dựng động lực phát triển mới, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và khẳng định vai trò của chính quyền cơ sở trong giai đoạn phát triển mới", ông Sơn cho hay.

Cũng theo lãnh đạo UBND xã Minh Châu, việc bỏ cấp trung gian (cấp huyện) đã tạo ra những thay đổi rất cụ thể, rất thực chất và người dân có thể cảm nhận rõ trong quá trình tiếp cận các dịch vụ công, đưa chính quyền đến gần dân hơn, phục vụ người dân tốt hơn và tạo động lực mới cho sự phát triển của địa phương.

Tác động đầu tiên là rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân. Trước đây, nhiều thủ tục hành chính phải qua nhiều khâu xử lý, người dân phải đi lại nhiều lần. Nay phần lớn các thủ tục được tiếp nhận và giải quyết ngay tại cấp xã, giúp giảm đáng kể thời gian, chi phí và công sức của người dân.

Theo ông Sơn, việc bỏ cấp trung gian cũng giúp nâng cao chất lượng phục vụ. Cán bộ, công chức xã trực tiếp tiếp nhận, trực tiếp giải quyết và trực tiếp chịu trách nhiệm đối với kết quả công việc. Điều đó tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ.

Đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các nhà đầu tư, việc giảm bớt các tầng nấc trung gian giúp quá trình xử lý hồ sơ nhanh hơn, minh bạch hơn và thuận lợi hơn. Chính quyền xã có điều kiện đồng hành, tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở, qua đó tạo môi trường thuận lợi để phát triển sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư.

(Còn tiếp)

Hoàng Bích - Hữu Thắng - Nguyễn Khánh – Xuân Chinh – Duy Cường – Thu Dịu