Cao tốc Bắc- Nam: Cú hích cho logistics và công nghiệp miền Trung

Cao tốc mở ra cơ hội dịch chuyển dòng vốn đầu tư

Tháng 5/2026, ghi nhận của Người Đưa Tin trên tuyến cao tốc Bắc - Nam qua Thanh Hóa cho thấy lưu lượng phương tiện lưu thông rất lớn sau gần ba năm tuyến đường này đi vào vận hành. Những dòng xe nối dài liên tục trên mặt đường hiện đại góp phần giảm tải đáng kể cho Quốc lộ 1 - tuyến huyết mạch từng thường xuyên quá tải, ùn ứ nhiều năm qua.

Theo số liệu theo dõi của Khu Quản lý đường bộ I, lưu lượng phương tiện trên cao tốc Mai Sơn - QL45 tăng nhanh chỉ sau thời gian ngắn khai thác. Đoạn Đồng Giao - Gia Miêu ghi nhận khoảng 40.000 lượt xe mỗi ngày đêm; đoạn Gia Miêu - Hà Lĩnh khoảng 28.000 lượt; đoạn Hà Lĩnh - Thiệu Giang khoảng 26.000 lượt; riêng đoạn Thiệu Giang - Đồng Thắng đạt gần 39.000 lượt xe/ngày đêm.

Cao tốc Bắc - Nam giảm tải cho quốc lộ 1A, gỡ nút thắt về hạ tầng cho các tỉnh miền Trung.

Lưu lượng lớn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của tuyến cao tốc dài gần 99 km, vận hành từ tháng 9/2023, trong việc kết nối Thanh Hóa với các trung tâm kinh tế cả nước. 

Thông qua 7 nút giao liên thông, tuyến đường tạo mạng lưới kết nối xuyên suốt từ Cảng nước sâu Nghi Sơn, Cảng hàng không Thọ Xuân đến các khu công nghiệp, khu du lịch và cửa khẩu sang Lào, góp phần mở rộng không gian phát triển cho địa phương.

Khoảng cách từ Thanh Hóa tới Hà Nội hay các tỉnh phía Nam được rút ngắn đáng kể, kéo theo sự thay đổi trong tư duy phát triển. Những khu vực từng là "vùng ven" nay trở thành quỹ đất chiến lược cho công nghiệp, logistics và đô thị.

Cầu vượt cao tốc qua hồ Yên Mỹ, Thanh Hóa, mở ra cơ hội phát triển du lịch của địa phương.

Ông Lý Đình Sỹ, Phó giám đốc Sở Xây dựng Thanh Hóa, cho biết cao tốc Bắc - Nam không chỉ là tuyến giao thông đối ngoại quan trọng mà còn góp phần định hình không gian phát triển mới của tỉnh. Để khai thác hiệu quả tuyến đường này, Thanh Hóa đã bố trí gần 9.000 tỷ đồng đầu tư các tuyến kết nối với cao tốc, từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông liên hoàn.

Hạ tầng mở đường, dòng vốn lập tức dịch chuyển. Những con số này phản ánh rõ tác động của hạ tầng tới năng lực cạnh tranh địa phương. Giai đoạn 2021-2025, Thanh Hóa thu hút 503 dự án đầu tư, trong đó có 77 dự án FDI với tổng vốn đăng ký gần 1,6 tỷ USD và 79.000 tỷ đồng. Nhiều dự án có quy mô lớn trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, dịch vụ, hạ tầng cấp điện... Hiện tỉnh có gần 19 tỷ USD vốn FDI còn hiệu lực, đứng thứ 9 cả nước.

Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân của Thanh Hóa giai đoạn 2021-2025 ước đạt hơn 10%, thuộc nhóm cao nhất cả nước. Quy mô kinh tế năm 2025 đạt hơn 333.000 tỷ đồng, lớn nhất khu vực Bắc Trung Bộ.

Du lịch biển Sầm Sơn (Thanh Hóa) thu hút nhiều du khách hơn nhờ tuyến cao tốc kết nối thuận lợi.

Khai thông "mạch máu logicstic"

Xa hơn về phía Nam, Nghệ An cũng đang hưởng lợi từ cao tốc Bắc - Nam. Tuyến đường hơn 87 km qua địa bàn tỉnh giúp rút ngắn mạnh thời gian di chuyển từ Vinh ra Hà Nội, tạo điều kiện cho giao thương, vận tải và du lịch phát triển.

Nếu trước đây, hành trình từ Nghệ An ra Thủ đô kéo dài 6-7 giờ thì nay khoảng cách ấy được thu hẹp đáng kể. Điều này không chỉ giúp người dân đi lại thuận lợi mà còn làm thay đổi cấu trúc kinh tế vùng. 

Cao tốc giúp các doanh nghiệp logicstic rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí.

Những điểm đến như biển Cửa Lò, Khu di tích Kim Liên, Vườn quốc gia Pù Mát hay miền Tây Nghệ An đang hưởng lợi rõ rệt từ hạ tầng giao thông mới. Du lịch cuối tuần từ Hà Nội và các tỉnh phía Bắc trở nên khả thi hơn, mở ra dư địa lớn cho ngành dịch vụ.

Song điều quan trọng hơn nằm ở tầm nhìn phát triển dài hạn. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2025-2030 đặt mục tiêu đưa địa phương trở thành cực tăng trưởng tầm quốc gia, trung tâm công nghiệp, logistics và công nghệ cao của Bắc Trung Bộ. Để đạt mục tiêu đó, cao tốc Bắc - Nam chính là điều kiện nền tảng.

Tại Hà Tĩnh, hơn 102 km đường cao tốc, chia thành 3 dự án thành phần: Bãi Vọt - Hàm Nghi, Hàm Nghi - Vũng Áng và Vũng Áng - Bùng; tất cả tạo nên trục giao thông chiến lược kết nối Hà Tĩnh với khu vực Bắc Trung bộ và cả nước, trở thành trục động lực thúc đẩy phát triển vùng.

Ông Hoàng Văn Ngoạn, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vilaconic (Hà Tĩnh) cho rằng tuyến cao tốc Bắc - Nam đã trở thành "mạch máu logistics thần tốc", giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí kho bãi và tăng tốc độ quay vòng vốn.

"Khi hàng hóa được lưu thông nhanh hơn từ nhà máy tới cảng biển, sân bay hay trung tâm tiêu thụ, doanh nghiệp có thêm khả năng mở rộng thị trường và nâng sức cạnh tranh. Với các doanh nghiệp logistics, hạ tầng không chỉ là con đường mà là lợi thế chiến lược cần nắm bắt", ông Ngoạn nhận định. 

Những dự án khu công nghiệp tại Thanh Hóa đang triển khai rầm rộ, thể hiện sức hấp dẫn với các nhà đầu tư.

Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh Đặng Văn Thành cũng đánh giá, khi cao tốc Bắc - Nam và đường sắt tốc độ cao cùng hình thành, Hà Tĩnh đang đứng trước "cơ hội vàng" để bứt phá. Hệ thống hạ tầng mới sẽ tạo động lực kết nối cảng biển, khu công nghiệp và trung tâm logistics tại Khu kinh tế Vũng Áng, đồng thời mở rộng không gian phát triển công nghiệp năng lượng, chế biến sâu và sản xuất công nghệ cao.

Tháo gỡ rào cản để bứt phá trong giai đoạn mới

Cùng với vai trò ngày càng lớn trong kết nối và phát triển kinh tế, nhiều hạn chế của tuyến cao tốc Bắc - Nam qua Thanh Hóa cũng dần bộc lộ sau thời gian đưa vào khai thác.

Theo đánh giá của Sở Xây dựng Thanh Hóa, đoạn cao tốc qua địa bàn tỉnh hiện mới được đầu tư quy mô 4 làn xe hạn chế, trong khi dải dừng khẩn cấp bố trí không liên tục, chiều dài ngắn và mặt bằng hẹp, chưa đáp ứng yêu cầu an toàn đối với các phương tiện tải trọng lớn. Điều này gây khó khăn cho công tác cứu hộ, cứu nạn, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông khi lưu lượng xe tăng cao và di chuyển với tốc độ lớn trên toàn tuyến.

Cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 (qua Thanh Hóa) mới được đầu tư quy mô 4 làn xe hạn chế, trong khi dải dừng khẩn cấp bố trí không liên tục tiềm ẩn những nguy cơ mất an toàn giao thông.

Những bất cập về hạ tầng từng được cảnh báo sau vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng xảy ra ngày 14/1/2026 tại Km334+300 trên tuyến Mai Sơn - Quốc lộ 45, đoạn qua xã Đồng Tiến, tỉnh Thanh Hóa, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Theo cơ quan chức năng, một trong những nguyên nhân dẫn đến vụ tai nạn là lưu lượng phương tiện thực tế trên tuyến đã vượt quá năng lực thông hành thiết kế. Sau khi các tuyến đường kết nối từ địa phương tới các nút giao cao tốc hoàn thành và đưa vào khai thác, lượng xe lưu thông tăng nhanh ngoài dự báo.

Hiện toàn bộ tuyến cao tốc qua địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã hoàn thành giải phóng mặt bằng theo quy mô hoàn chỉnh 6 làn xe, với nền đường rộng 32,25 m.

Để đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng lớn và đảm bảo an toàn giao thông lâu dài, UBND tỉnh Thanh Hóa đã đề nghị Bộ Xây dựng báo cáo Thủ tướng xem xét đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông qua địa bàn tỉnh lên quy mô hoàn chỉnh 6 làn xe, bổ sung làn dừng khẩn cấp liên tục và hệ thống chiếu sáng toàn tuyến theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc.

Lương Diễn - Anh Ngọc