Để TP HCM bứt phá: Cán bộ cơ sở phải đổi mới tư duy

Đứng trước áp lực quản trị khổng lồ của 168 đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp cùng hàng trăm ngàn biên chế tuyến đầu, nền công vụ cơ sở của TP HCM không thể vận hành theo nếp cũ mà buộc phải lột xác toàn diện để giải quyết bài toán thực tiễn.

Bỏ tư duy "trạm trung chuyển"

Thực trạng tồn tại nhiều năm qua là ở không ít địa phương, cấp xã vẫn thường bị đóng khung như nơi tiếp nhận hồ sơ, xác nhận giấy tờ rồi luân chuyển lên trên. Tư duy thụ động đó nay trở thành lực cản nguy hiểm, kéo lùi sự phát triển. Tổng Bí thư Tô Lâm từng nhấn mạnh: Trung ương mạnh về chiến lược, thể chế; cấp tỉnh, thành phố mạnh về tổ chức thực hiện; còn cấp xã quyết định chất lượng vận hành toàn hệ thống. Cấp cơ sở không thể chỉ "nhận và chuyển", mà bắt buộc phải trực tiếp giải quyết vấn đề, huy động nguồn lực tại chỗ.

Đây là nút thắt trọng điểm mà chính quyền thành phố phải tháo gỡ khi chuyển sang quản trị thông minh. Là địa phương tiên phong ban hành chiến lược phát triển dữ liệu số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2035, mọi dịch vụ công đều đang được số hóa toàn diện. Nếu bộ máy vĩ mô lao nhanh mà cấp xã vẫn vận hành thủ công, bắt dân đi photo chứng thực thay vì tra cứu dữ liệu, cải cách sẽ bị chặn đứng. Do đó, chuẩn mực cán bộ cơ sở cần được định hình lại dựa trên 4 năng lực cốt lõi.

Nâng chất cán bộ cơ sở là một trong những yếu tố then chốt để bộ máy công vụ hoạt động hiệu quả. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Trước hết là năng lực xử lý mượt mà trong môi trường số. Cán bộ phường, xã, đặc khu không thể chỉ lật giở hồ sơ giấy, mà bắt buộc phải am hiểu dữ liệu, nắm vững quy trình liên thông hiện đại nhằm giảm khâu lặp lại vô ích gây tốn kém. Việc chủ động công nghệ thông tin là yếu tố bắt buộc chứ không còn là lựa chọn.

Kế đến là năng lực phối hợp, kết nối giải quyết công việc. Các vấn đề dân sinh tại đô thị lớn luôn đan xen giữa đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường và giao thông. Thiếu kỹ năng kết nối các bộ phận cùng tháo gỡ, hồ sơ sẽ tắc nghẽn vô thời hạn, kìm hãm trực tiếp sự luân chuyển dòng vốn và đà vươn lên của nền kinh tế.

Thêm vào đó, bản lĩnh dám đương đầu và chịu trách nhiệm tận cùng là đòi hỏi sống còn. Cần dứt điểm triệt để tình trạng né tránh, sợ sai; kiên quyết thay thế cán bộ đùn đẩy và trọng dụng người dám hành động vì lợi ích chung. Đẩy đưa hồ sơ đi vòng quanh cho an toàn bản thân sẽ bào mòn niềm tin của dân. Sự nhạy bén xử lý tình huống thực tế chính là thước đo bản lĩnh cán bộ.

Cuối cùng, lăng kính chân thực phản chiếu hiệu quả bộ máy chính là thái độ phục vụ. Quần chúng đánh giá hệ thống hành chính qua thái độ niềm nở ở quầy tiếp nhận, tính chuẩn xác, đúng hẹn và sự tôn trọng của công chức. Thái độ hách dịch, cửa quyền hoàn toàn có sức mạnh tàn phá, quét sạch mọi nỗ lực cải cách mà các cấp lãnh đạo đang dày công vun đắp.

Đo KPI bằng số liệu, giữ người bằng thực tài

Để kiến tạo đội ngũ tinh nhuệ đáp ứng những đòi hỏi khắt khe trên, chính quyền thành phố bắt buộc phải sửa đổi toàn diện phương pháp đánh giá và sử dụng con người. Đây chính là chìa khóa vàng quyết định sự thành bại của mục tiêu xây dựng chính quyền đô thị hiện đại.

Khâu đột phá đầu tiên, công tác đánh giá cán bộ phải được lượng hóa minh bạch bằng kết quả đầu ra, dứt khoát loại bỏ sự nể nang và nhận xét định tính chung chung. Đánh giá dựa trên chỉ số KPI phải được triển khai thực chất tại cấp phường, xã, đặc khu: Tỉ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn, thời gian xử lý dứt điểm phản ánh dân sinh, và chỉ số hài lòng của doanh nghiệp. Thước đo rõ ràng bằng dữ liệu này sẽ tạo bệ phóng cho người tài tỏa sáng, triệt tiêu thói ỷ lại của cá nhân yếu kém. Sự minh bạch là nền tảng để tinh lọc đội ngũ.

Tiếp nối công tác đánh giá, quy trình phân công nhân sự phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc phù hợp vị trí việc làm. Dù lực lượng nhân sự cấp xã sau sắp xếp rất hùng hậu, nhưng đông đảo không đồng nghĩa với sức mạnh thực thi. Lãnh đạo các cấp cần phân loại sắc bén: người giỏi công nghệ gánh vác quản trị dữ liệu số, người thấu cảm đảm nhận tiếp công dân và địa bàn phức tạp phải giao cho cán bộ có bản lĩnh vững vàng. Bố trí đúng sở trường sẽ tối ưu hóa hiệu suất làm việc.

Bên cạnh đó, chiến lược đào tạo, bồi dưỡng nhân lực cần mang tính "thực chiến", vá lấp kịp thời lỗ hổng kỹ năng hiện tại. Các khóa học lý thuyết hàn lâm cốt để lấy chứng chỉ đã không còn giá trị thực tiễn. Cán bộ cơ sở khao khát được rèn luyện trực tiếp kỹ năng xử lý hồ sơ trên nền tảng số, nghệ thuật đàm phán giải quyết xung đột và năng lực quản trị khủng hoảng truyền thông. Chất lượng đào tạo bắt buộc phải được đo đếm bằng chính năng lực giải quyết sự cố tại hiện trường.

Đặc biệt, nhằm duy trì nhiệt huyết công vụ, thành phố phải khẩn trương thiết lập cơ chế pháp lý vững chắc bảo vệ an toàn cho cán bộ dám dấn thân, đột phá. Không thể yêu cầu cán bộ liên tục chủ động sáng tạo nhưng lại để họ đơn độc gánh chịu rủi ro nghề nghiệp. Cá nhân mang tư tưởng làm việc cầm chừng, đùn đẩy trách nhiệm phải bị đào thải; song hành với đó là khích lệ, bảo vệ tuyệt đối hạt nhân đổi mới. Chỉ khi giải quyết trọn vẹn bài toán này, TP HCM mới bứt phá mạnh mẽ, đưa chủ trương lớn thấm sâu vào đời sống xã hội một cách nhanh chóng và thuyết phục.