Vì sao chọn Hoàn Kiếm thí điểm cấm xe chạy xăng?

Tại hội thảo do Ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường HĐND TP Hà Nội tổ chức chiều 23-4, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn, cho biết Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 (Hà Nội) là một nhiệm vụ rất mới, rất khó, lần đầu tiên tổ chức ở Việt Nam. Mục tiêu là giảm phương tiện phát thải, thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện xanh và tăng tỷ lệ sử dụng giao thông công cộng.

Hà Nội chọn phường Hoàn Kiếm là nơi thí điểm cấm xe máy. Ảnh minh hoạ

Tuy nhiên, ông Nguyễn Minh Tấn cho rằng còn nhiều thách thức trong quá trình xây dựng vùng phát thải thấp. Trong đó có thách thức về việc đo kiểm, xác định chất lượng của phương tiện phát thải; thay thế, chuyển đổi phương tiện giao thông sẽ tác động lên chi phí, tài sản của người dân; bố trí lại cái phương tiện giao thông công cộng thay thế cho phương tiện cá nhân và biện pháp bảo đảm về tổ chức giao thông, camera giám sát, phiếu nhận diện, phương án xử phạt…

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn thông tin, lộ trình thực hiện giai đoạn 1 (từ ngày 1-7 đến 31-12-2026), thành phố dự kiến triển khai thí điểm mô hình này tại phường Hoàn Kiếm; giai đoạn 2 (từ ngày 1-1-2027 đến 31-12-2027), thành phố sẽ mở rộng phạm vi thí điểm ra phường Cửa Nam với 14 tuyến phố bao quanh khu vực lõi; giai đoạn 3 (từ ngày 1-1-2028 đến 31-12-2029), vùng phát thải thấp sẽ được mở rộng trên toàn bộ diện tích Vành đai 1.

Lý giải việc chọn Hoàn Kiếm, ông Tấn cho biết khu vực này ít chịu tác động của hoạt động xây dựng lớn, không bị ảnh hưởng nhiều từ nguồn phát thải ngoại lai. Cùng với đó, đây là nơi đã có kinh nghiệm tổ chức không gian giao thông hạn chế phương tiện qua mô hình phố đi bộ cuối tuần nhiều năm.

Hạ tầng phục vụ chuyển đổi cũng sẵn có, gồm mạng lưới trạm sạc, điểm đổi pin tại khu vực và vùng lân cận. Hệ thống camera giám sát giao thông ứng dụng công nghệ AI đã được lắp đặt và tiếp tục mở rộng, giúp kiểm soát phương tiện ra vào.

Quy mô khu vực thí điểm khoảng 0,5 km2, chu vi 3,5 km, dân số khoảng 20.000 người, gồm 11 tuyến phố như Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Mã Mây, Nguyễn Hữu Huân. Quy mô này phù hợp để thử nghiệm, đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng, tương tự cách làm của nhiều thành phố quốc tế.

Chính quyền phường Hoàn Kiếm ủng hộ chủ trương thí điểm do giúp cải thiện môi trường khu vực trung tâm. Thống kê cho thấy số lượng phương tiện cá nhân trong khu vực không lớn, chủ yếu là xe máy, nên việc hạn chế và chuyển đổi sang phương tiện xanh được đánh giá khả thi hơn so với các khu vực khác.

Tuy nhiên, phường đề nghị thành phố sớm ban hành chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện xanh, nhất là với người kinh doanh nhỏ lẻ đang sử dụng xe máy xăng; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư hạ tầng và phương tiện công cộng.

Phó giám đốc Sở Xây dựng Đào Việt Long cho biết thành phố đang xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi, dự kiến trình HĐND trong thời gian tới. Chính sách bao gồm hỗ trợ lãi suất vay, hỗ trợ nhóm yếu thế và các đối tượng bị tác động như taxi.

Theo dự thảo, người dân chuyển đổi từ xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện xanh có thể được hỗ trợ 20% giá trị xe, tối đa 5 triệu đồng; hộ nghèo được hỗ trợ đến 20 triệu đồng, hộ cận nghèo 15 triệu đồng.

Dự thảo Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 hiện đang được lấy ý kiến người dân. Tại khu vực thí điểm, thành phố sẽ áp dụng các biện pháp hạn chế xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch, đồng thời phát triển giao thông công cộng và hỗ trợ chuyển đổi phương tiện xanh.