Quy định mới bắt buộc với xe máy: Hàng chục triệu xe cần đáp ứng điều kiện gì từ năm sau?

Chính phủ vừa chính thức ban hành Quyết định số 13/2026, xác lập lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với hàng chục triệu xe mô tô, xe gắn máy. Theo đó, Hà Nội và TP.HCM sẽ là hai đô thị đầu tiên triển khai việc kiểm soát này bắt đầu từ giữa năm 2027.

Lộ trình thực hiện theo khu vực

Quyết định nêu rõ mốc thời gian áp dụng kiểm định khí thải dựa trên quy mô đô thị và địa giới hành chính:

Đáng chú ý, riêng tại Hà Nội và TP.HCM, kể từ ngày 1/1/2028, toàn bộ xe mô tô, xe gắn máy lưu thông phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải từ Mức 2 trở lên. Đặc biệt, các phương tiện đi vào vùng phát thải thấp của Thủ đô sẽ phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Nghị quyết riêng của HĐND thành phố Hà Nội.

Phân loại mức tiêu chuẩn theo đời xe

Chính sách mới phân loại rất cụ thể các mức giá trị giới hạn khí thải dựa trên năm sản xuất hoặc nhập khẩu của phương tiện.

Đối với xe mô tô (dung tích xi lanh từ 50 cm3 trở lên) áp dụng dựa theo năm sản xuất:

Đối với xe gắn máy (dung tích xi lanh dưới 50 cm3) áp dụng dựa theo năm sản xuất:

Bảng giá trị giới hạn khí thải cho phép

Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) được quy định tại Thông tư 92/2025, có 4 mức giá trị cho phép đối với các thông số Carbon Monoxit (CO) và Hydrocarbon (HC).

Trong bảng quy chuẩn, hai chỉ số quan trọng nhất cần lưu ý là CO (Cacbon Monoxit) – loại khí độc không màu, không mùi phát sinh từ quá trình cháy không hoàn toàn, và HC (Hydrocacbon) – thành phần nhiên liệu dư thừa bay hơi hoặc chưa cháy hết.

Mức 1: Tiêu chuẩn "mềm" nhất cho xe đời cũ

Đây là mức sàn kỹ thuật thấp nhất, được thiết kế phù hợp với công nghệ động cơ cũ (chủ yếu là bộ chế hòa khí). Ngưỡng CO 4,5% và HC 1.500 ppm (với động cơ 4 kỳ) là mức tương đối "dễ thở". Nếu xe được bảo dưỡng định kỳ, vệ sinh bầu lọc gió và bugi sạch sẽ, các dòng xe cũ đời đầu vẫn hoàn toàn có thể đáp ứng được.

Mức 2: Bước đệm thắt chặt tại các đô thị lớn

Chỉ số CO giữ nguyên (4,5%): Cho thấy cơ quan quản lý vẫn tạo điều kiện cho các dòng xe trung hạn về nồng độ khí độc trực tiếp.

Chỉ số HC siết chặt hơn: Giảm từ 1.500 ppm xuống còn 1.200 ppm (đối với động cơ 4 kỳ) và từ 10.000 ppm xuống 7.800 ppm (đối với động cơ 2 kỳ). Việc siết chặt HC buộc các chủ xe phải chú ý hơn đến độ kín của xéc-măng, chất lượng dầu nhớt và hệ thống đánh lửa để giảm thiểu lượng xăng thừa thải ra môi trường.

Lời khuyên cho chủ xe:

Chuẩn bị sẵn sàng hạ tầng và nhân lực

Với tổng cộng hơn 74,3 triệu xe máy đang lưu hành trên cả nước, áp lực lên hệ thống kiểm định là rất lớn. Cục Đăng kiểm Việt Nam dự toán cần hơn 5.000 cơ sở thực hiện, tương ứng với hơn 5.000 bộ thiết bị đo chuyên dụng và đội ngũ 5.000 đăng kiểm viên.

Để giải quyết bài toán này, phần lớn các cơ sở kiểm định dự kiến sẽ được xã hội hóa, tận dụng và nâng cấp từ hệ thống bảo dưỡng sẵn có của các hãng xe thuộc Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM).

Cùng với đó, Cục Đăng kiểm cần có hạ tầng cơ sở dữ liệu để quản lý hơn 70 triệu xe máy. Cơ quan này đang thiết kế hệ thống phần mềm kết hợp áp dụng AI để quản lý dữ liệu và có các giải pháp để người dân đưa xe kiểm định thuận lợi, nhanh chóng, hạn chế gian lận tiêu cực.