Tìm thấy 2 bức tượng cổ bị mất đầu ở đền Thần

Hai bức tượng cổ quý bằng đá bị đánh cắp

Di tích Đền Thần ở làng Quỳnh Đôi (xã Quỳnh Anh, Nghệ An) được xây dựng từ hàng trăm năm trước để thờ Mộc Lôi Linh Ứng Thiên Thần và phối tế thờ 3 ông tổ khai cơ có công bảo Quốc hộ dân. Đền được xếp hạng di tích quốc gia năm 2013.

Đây là công trình kiến trúc cổ, quý, đã xây dựng từ rất lâu, có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học thẩm mỹ. Hiện đền lưu giữ nhiều hiện vật cổ được chế tác tinh xảo từ đá, phản ánh tài năng của các nghệ nhân dân gian xứ Nghệ, tiêu biểu như các tượng đá hổ chầu, ngựa chiến, lính quản ngựa (dân gian hay gọi ông quản ngựa), voi chiến, nghê, hộ pháp.

Tượng quản mã ở đền Thần trước khi bị lấy trộm. Ảnh: BQLDT đền Thần

Năm 2020, một bức tượng quản ngựa bằng đá của đền bị mất trộm. 3 năm sau, bức tượng quản ngựa còn lại tiếp tục bị lấy mất. Hai cổ vật bị mất nhưng chính quyền địa phương không báo cáo vụ việc với Sở VH-TT-DL tỉnh Nghệ An mà đã thuê thợ đúc tượng bằng bê tông để thay thế bản gốc.

Tháng 10-2025, đoàn kiểm tra của Sở VH-TT-DL Nghệ An kiểm tra di tích mới phát hiện việc 2 bức tượng cổ bị mất trộm. Ông Hồ Mạnh Hà, Phó phòng Quản lý di sản (Sở VH-TT-DL Nghệ An), cho biết Sở đã yêu cầu địa phương báo cáo, đồng thời ông chia sẻ câu chuyện tượng đá bị mất trộm lên mạng xã hội để kêu gọi tìm kiếm.

Được tìm thấy trong tình trạng mất đầu

Theo ông Hồ Mạnh Hà, Phó phòng Quản lý di sản (Sở VH-TT-DL Nghệ An), sau khi đăng tải câu chuyện 2 bức tượng đá ở đền Thần bị mất, ông Hồ Văn Hương (quê làng Quỳnh Đôi, hiện sinh sống tại Hà Nội) đã liên hệ với ông cho biết nghi vấn 2 bức tượng này đang ở Hải Phòng. Theo ông Hương, khi biết các tượng đá cổ này bị lấy trộm, ông đã nhờ một số người có quan hệ trong giới sưu tầm đồ cổ tìm kiếm nhưng không có kết quả.

Hai bức tượng đá quý được tìm thấy trong tình trạng mất phần đầu. Ảnh: NVCC

Sau đó, trong một lần tình cờ đến một nhà người quen chuyên sưu tầm tượng đá cổ ở TP Hải Phòng, thấy người này trưng bày trong tủ 2 tượng đá rất giống cặp tượng quản mã ở đền Thần. Tuy nhiên, do 2 bức tượng cổ này đã bị mất đầu nên chưa thể khẳng định đây là 2 bức tượng bị mất ở đền Thần.

Ông Hương chụp ảnh 2 bức tượng này, rồi mượn bức tượng về làm mẫu, thuê các nghệ nhân làm 2 bức tượng đá khác để dâng tặng di tích đền Thần thay thế những bức tượng đã bị mất. Đang tiến hành công việc, ông Hương đọc được thông tin trên trang Facebook của ông Hà về việc 2 bức tượng cổ đền Thần bị mất nên đã liền liên lạc, trao đổi với ông Hà. Qua đối chiếu phần còn lại của bức tượng với hồ sơ tư liệu còn lưu giữ, ông Hà xác định 2 bức tượng ông Hương phát hiện ở Hải Phòng chính là 2 bức tượng quản mã ở di tích quốc gia đền Thần đã bị mất.

Ông Hồ Văn Hương (trái) bàn giao 2 bức tượng quản mã cho Ban Quản lý di tích đền Thần sau khi tượng được phục hồi phần đầu. Ảnh: NVCC

Sau đó, ông Hương đã quyết định bỏ tiền để mua lại 2 bức tượng này rồi thuê nghệ nhân điêu khắc đá làm thêm phần đầu, gắn lên các bức tượng để bàn giao cho di tích đền Thần.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông Hồ Nghĩa Đường, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Anh, tỉnh Nghệ An, cho biết 2 pho tượng đá cổ hình quản mã bị mất nhiều năm trước của Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia Đền Thần đã được tìm thấy trong tình trạng chỉ có phần thân. Việc tìm phần đầu của 2 bức tượng đến nay chưa có kết quả vì thường khi lấy cắp các cổ vật người ta thường đập phá phần đầu. Cũng theo ông Đường, hiện tại, 2 bức tượng đã được làm lại phần đầu, đưa về yên vị tại đền Thần.