“Ám ảnh” mang tên cao tốc dịp Lễ, Tết: Trả tiền mua thời gian hay rước bực vào người?

Mỗi dịp lễ, Tết đến gần, niềm vui sum họp quê nhà của nhiều người dân lại bị phủ bóng bởi một nỗi ám ảnh mang tên: Kẹt xe cao tốc. Dù mạng lưới đường cao tốc ở Việt Nam đang ngày càng mở rộng với kỳ vọng rút ngắn khoảng cách và thời gian nhưng thực tế, những chuyến hành trình trong các kỳ nghỉ lễ lại thường xuyên biến thành những "bài test" sức chịu đựng đầy mệt mỏi và tốn kém.

Người tính không qua đường tắc

Rút kinh nghiệm từ những năm trước, kỳ nghỉ Tết năm nay, nhiều gia đình đã cẩn thận lên kế hoạch di chuyển vô cùng chi tiết. Người chọn đi vào ban đêm, người xin nghỉ phép về quê trước vài ngày, có người lại canh đúng rạng sáng để xuất phát nhằm né khung giờ cao điểm. Thế nhưng, thực tế mọi sự tính toán đều trở nên vô nghĩa khi hàng chục nghìn phương tiện đổ dồn lên cao tốc cùng một lúc.

"Tôi dặn cả nhà thức dậy từ 3 giờ sáng để xuất phát, đinh ninh đường sẽ thông thoáng. Ai ngờ vừa nhập làn cao tốc được một đoạn đã thấy hàng dài đèn đỏ rực của đuôi xe phía trước. Hóa ra, ai cũng có suy nghĩ đi sớm né kẹt giống mình" - một tài xế chia sẻ. 

Việc hàng ngàn chiếc xe bò nhích từng mét, nối đuôi nhau kéo dài hàng km đã không còn là hình ảnh xa lạ. Chuyến đi vốn dĩ chỉ mất 2-3 tiếng giờ đây kéo dài thành 6-7 tiếng, vắt kiệt sức lực của cả người lái lẫn hành khách trên xe.

Mỗi dịp lễ, Tết đến gần, niềm vui sum họp quê nhà của nhiều người dân lại bị phủ bóng bởi một nỗi ám ảnh mang tên: Kẹt xe cao tốc

Cao tốc hóa bãi đậu xe

Điều khiến người dân bức xúc nhất không hẳn là lượng xe quá đông, mà là sự mỏng manh của hệ thống giao thông này trước các sự cố. Có những thời điểm đường đang lưu thông bình thường nhưng chỉ cần một vụ va chạm nhẹ phía trước, lập tức toàn bộ tuyến cao tốc tê liệt, biến thành một bãi đậu xe khổng lồ.

Lúc này, thay vì được hỗ trợ giải tỏa hiện trường nhanh chóng để tiếp tục hành trình, các tài xế thường phải đối mặt với một kịch bản quen thuộc: Lực lượng chức năng lập chốt từ xa, chặn dòng xe chuẩn bị vào cao tốc và ép toàn bộ rẽ xuống Quốc lộ.

Sự phân luồng này, dù mang ý nghĩa giảm tải cho cao tốc, lại đẩy người dân vào một bi kịch khác. "Chúng tôi chọn cao tốc là để đi nhanh, chấp nhận trả phí cao. Nhưng cuối cùng lại bị lùa xuống Quốc lộ, kẹt cứng giữa một rừng xe khách, xe tải và xe máy. Vậy chức năng của đường cao tốc ở đâu? Chúng tôi vừa tốn tiền vé, vừa tốn gấp đôi tiền xăng nhích từng chút một và quan trọng nhất là lãng phí quỹ thời gian khổng lồ" - một người dân về quê dịp Tết Bính Ngọ bức xúc. Sự ức chế leo thang khi người dân cảm thấy họ không nhận lại được dịch vụ tương xứng với chi phí và kỳ vọng đã bỏ ra.

Hệ lụy từ hạ tầng

Nỗi khổ kẹt xe trên cao tốc còn bị nhân lên gấp bội bởi những bất cập về hạ tầng, đặc biệt là trên các tuyến cao tốc mới đưa vào khai thác.

Không có dải dừng khẩn cấp liên tục: Rất nhiều tuyến cao tốc hiện nay chỉ được thiết kế 2 làn xe mỗi bên và không có làn dừng khẩn cấp xuyên suốt (chỉ có các điểm dừng trú). Khi một phương tiện gặp sự cố hoặc tai nạn, chiếc xe đó buộc phải chiếm trọn một làn đường. Làn còn lại làm sao gánh nổi lưu lượng của những ngày lễ Tết? Đây chính là nút thắt cổ chai chí mạng gây ra cảnh kẹt xe hàng chục km.

Thiếu vắng trạm dừng nghỉ: Kẹt xe trên đường quốc lộ, người dân có thể tấp vào lề mua chai nước, đi vệ sinh. Nhưng kẹt xe trên cao tốc là một trải nghiệm kinh hoàng khi xung quanh chỉ là rào chắn. Việc nhiều tuyến cao tốc dài hàng trăm km không có lấy một trạm dừng nghỉ khiến nhu cầu sinh lý cơ bản của con người (nhất là người già, trẻ em) trở thành một cực hình. Nhiều người phải nhịn ăn, nhịn uống, thậm chí giải quyết "nỗi buồn" ngay bên lề đường trong sự ái ngại và nguy hiểm.

Cần một giải pháp đồng bộ

Người dân hoàn toàn thông cảm với áp lực giao thông tăng đột biến trong các dịp lễ, Tết. Tuy nhiên, việc để tình trạng kẹt xe kéo dài, thiếu các phương án ứng phó sự cố nhanh chóng, cộng với hạ tầng thiếu thốn đang làm xói mòn niềm tin vào những đại công trình giao thông của đất nước.

Để cao tốc thực sự là cao tốc, các cơ quan quản lý cần có giải pháp điều hành giao thông thông minh hơn, rút ngắn tối đa thời gian xử lý tai nạn để giải phóng mặt đường. Đồng thời, việc hoàn thiện hạ tầng như mở rộng làn dừng khẩn cấp liên tục và khẩn trương xây dựng các trạm dừng nghỉ phải được xem là điều kiện tiên quyết, chứ không phải là những hạng mục làm sau cũng được. Chỉ khi đó, hành trình về quê đón Tết của người dân mới thực sự trọn vẹn và an toàn.